ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ FACEBOOK - ΙΟΥΝΙΟΣ 2021

 

ΙΟΥΝΙΟΣ

1

Στο πρόσφατο βιβλίο του "Περί Φιλίας" ο Αλέξανδρος Νεχαμάς απομακρύνεται από την αριστοτελική και αναζητά μια περισσότερο φαινομενολογική προσέγγιση της φιλίας. Την εντάσσει στο πλαίσιο της καθημερινότητας και της δι-υποκειμενικότητας και προτείνει να σκεφτούμε πάνω στα παράδοξα της φιλίας, στις ανεξήγητες εξελίξεις της, στη δυσκολία να γίνουν αντικειμενικά κατανοητοί οι μηχανισμοί διατήρησης ή τερματισμού της. Για τον Νεχαμά η φιλία - και ως προς αυτό λέει πως μοιάζει με τον έρωτα - υφίσταται όσο δίνει στους σχετιζόμενους την αίσθηση (ή την ψευδαίσθηση) ότι υπάρχει όχι μόνο γι αυτό που είναι γνωστό και πρόδηλο αλλά και για κάτι μη γνωστό και απροσδιόριστο. Ότι περιέχει πράγματα που ακόμα δεν έχουν εκδηλωθεί αλλά οι κοινωνοί οπωσδήποτε επιθυμούν και ελπίζουν ότι θα τα δουν. Και είναι πλήγμα όχι μόνο στη φιλία αλλά και στην έλξη που ασκεί ένα έργο τέχνης, ισχυρίζεται ο Νεχαμάς, όταν χαθεί αυτή η αίσθηση ότι υπάρχει αυτό το κάτι ακόμα. Τονίζει λοιπόν την επιθυμία και άλλους δι-υποκειμενικούς όρους στη θεμελίωση της φιλίας, την ηδονική της πλευρά (εφόσον καθιστά τη δυναμική σημαντικότερη από την στατική, εμπεδωμένη της αξία) και την ωφελιμιστική της κατ' επέκταση, αφού δεν υπάρχει λόγος να αποκλειστεί το συμφέρον ως καύσιμο προοπτικής. Αλλά τότε μειώνεται η σημασία της "κατ' αρετήν" φιλίας, η οποία μπορεί να στέκεται "παγωμένη" και ανεξέλικτη, θεμελιωμένη στο παρελθόν κυρίως, ωστόσο σε βάσεις αρετής και ήθους. Βλέπουμε δηλαδή ότι ο παράγοντας χρόνος επεμβαίνει στα είδη της φιλίας. Η φιλία αρετής θεμελιώνεται κυρίως στον ιστορικό χρόνο, στο παρελθόν και ενσωματώνει το παρόν στην αποδεικτική αξία του συσσωρευμένου παρελθόντος. Αδιαφορεί λοιπόν γενικά για το μέλλον αλλά με μία και μοναδική αίρεση, ότι αυτό δεν θα διαψεύσει ό, τι ιστορικά κατακτήθηκε ως προς το ήθος των φίλων.

3

Ο κύριος Σαπάν Ντεζάι είναι ο ιδρυτής και διευθύνων τη διαβόητη εταιρεία Surgisphere, αυτή που με τις υγειονομικές αναλύσεις της φέρεται, κατά τη Guardian, να παραπλάνησε, άκουσον, τον ΠΟΫ και διάφορες κυβερνήσεις! Να μας πληροφορησουν τα ιατρικά δεδομένα από τους φακέλους νοσηλευόμενων ασθενών πώς τα απέκτησαν ! Ο κύριος Σhαπάν (στο ψητό) προτείνει επεμβάσεις "ανθρώπινης αυξητικής", μπορεί, αν θέλεις, να σου φορέσει εμφυτεύσιμες ψηφιακές συσκευούλες, οπότε γίνεσαι εξυπνότερος, αχτύπητος ξερόλας κλπ. Αυτή η ιστορία με την Surgisphere έφερε απλώς στην επιφάνεια το μεγάλο και γνωστο ζήτημα της διαβίβασης και στατιστικής χρήσης ιατρικών δεδομένων αλλά και των κανόνων της διασφάλισης τους. Θου Κύριε...

5

Συνεχίζω για τη φιλία, στο κλίμα του βιβλίου του Αλέξανδρου Νεχαμά. Στέκομαι στο επιχείρημα του ότι, καθώς παίρνουμε αποστάσεις από την αριστοτελική, αντικειμενιστική θεώρηση της φιλίας και τα χαρακτηριστικά της, φτάνουμε να την θεωρούμε ως μια δι-υποκειμενική κατάσταση, κάθε φορά μοναδική, sui generis, ανεπίδεκτη ταξινόμησης, αμετάδοτη. Κυρίως όμως μη αφηγήσιμη και μη εικονίσιμη. Διότι νόημα φιλίας, στο βλέμμα του Νεχαμά, δεν παράγεται από το ΤΙ κάνω με τον φίλο μου αλλά από το ότι κάνω κάτι ΜΕ τον φίλο μου. Ως παράδειγμα τέτοιας αυτονομίας του δεσμού έναντι των περιεχομένων του, της αντικειμενικής αξιολόγησης τους αλλά και του αναφήγητου της φιλίας παραθετει το δίδυμο Μπουβάρ και Πεκισέ του Φλωμπέρ. Ωστόσο, σκέφτομαι, αυτό το "αναφήγητο" που επισημαίνει ο Νεχαμάς μπορεί μάλλον να είναι πρόβλημα της γραφής και της αισθητικής και όχι της πραγματικής ζωής. Εμπειρικά οι φιλίες μας θεμελιώνονται σε αφηγήσεις και κοινώς αντιληπτές εξηγήσεις και επιχειρήματα και μάλλον ο έρωτας είναι εκείνος που μας δυσκολεύει να τον περιγράψουμε και να τον μεταδώσουμε.

7

Στην πραγματεία του με τίτλο "Η Τέχνη της Σιωπής", ο αββάς Ζοζέφ Αντουάν Ντινουάρ, μετανοημένος από την έλλειψη προνοητικότητας που είχε εκδίδοντας το πρώτο του βιβλίο με θέμα και τίτλο "Ο θρίαμβος του γυναικείου φύλου", (εξάλλου του τη φύλαξαν οι εργοδότες του) αποφάσισε να επιδείξει δημόσια την αρετή της αυτοσυγκράτησης του λόγου, η οποία, καλά λέει, δεν ταυτίζεται πάντα με την αυτολογοκρισία και τη δολιότητα. Αναφέρει λοιπόν κάποιον, είμαστε στον 18ο αιώνα, με πολύ πλούσια βιβλιοθήκη, ο οποίος όταν την παρουσίαζε έλεγε: "Ιδού ο κόσμος όλος. Σ αυτή την πλευρά είναι τα βιβλία που σε πάνε στον Παράδεισο. Στην απέναντι τα βιβλία που σε πάνε στην Κόλαση."
Τώρα, αμφιβάλλω αν η εξαφάνιση της σύγχρονης βιβλιοθήκης της Κολάσεως, (σήμερα όλοι συνομολογούν πως τα βιβλία οδηγούν ντουγρού στον κοσμικό μας παράδεισο) σημαίνει πως, αληθινά, τελειώσαμε με τους παλιούς εκείνους διχασμούς...

8

Το 95% του αστικού αττικού δικαίου, όπως το βρίσκουμε μέχρι και το 403 π. Χ., ήταν σολώνειο. Το ποινικό δρακόντειο. Το δημόσιο πολιτικό δίκαιο εν μέρει σολώνειο, εν μέρει κλεισθένειο, εν μέρει περίκλειο και εν μέρει ψηφισματικό. Τίποτε το παράδοξο, απολύτως ισορροπημένο, θα έλεγα, για έναν πολιτισμό, η λάμψη του οποίου στηρίχθηκε και στην απλότητα και σταθερότητα του δικαίου του. Αλλά ας δούμε τώρα, στο αστικό δίκαιο, τον θεσμό της κηδεστίας. Οι πενθεροί και οι συμπένθεροι ήσαν κηδεστές. Τι παράξενο, αυτός ο πολιτισμός της μεγάλης και υπέροχης γλώσσας, της γλώσσας της ακρίβειας (ας πούμε τη βλέπουμε στη διάκριση αδελφιδούς και ανεψιού, όπως και, στην πολύ γνωστή, του αδελφού και του φράτορα) να έχει επιλέξει το κήδος και το πένθος για ορίσει μια σχέση η οποία θεμελιώνεται πάνω σ' ένα χαρμόσυνο γεγονός, τον γάμο! Την απάντηση την ψηλαφούμε με δέος ή με ένα αθώο ξόρκι, γιατί μας προκαλεί μιαν ανοικειότητα, μιαν αμηχανία στην καλύτερη περίπτωση...

11

Υπάρχει ένα είδος ταύτισης / διαχωρισμού που θέλει μεγάλη προσοχή. Κάποιος που βρίσκει ενδιαφέρουσα και μελετά τη σκέψη του Χέγκελ ή του Μαρξ σημαίνει πως είναι εγελιανός ή μαρξιστής; Όχι φυσικά. Εξαρτάται από το τελικό μείγμα ταυτίσεων και κριτικών διαχωρισμών της διανοητικής επεξεργασίας που κάνει για να τον χαρακτηρίσουμε "εγελιανό" ή "μαρξιστή". Και πότε πιστοποιείται η λήξη αυτής της επεξεργασίας; Αν έχουμε τη δημοσίευση ενός κειμένου θα μας βοηθήσει να το προσδιορίσουμε. Υπάρχουν φορές που κι αυτό είναι δύσκολο. Αν πάλι, όχι, τότε η επεξεργασία είναι ανοικτή και εκπαιδευτικού χαρακτήρα. Αν, ας πούμε, πω ότι διαβάζω τη "Λογική" του Χέγκελ τμηματικά, με επαναλήψεις και άλλοτε ταυτίζομαι και άλλοτε διαφωνώ δεν θα βρίσκομαι σε μια συνεχιζόμενη σχέση παιδευτικής ζύμωσης με τον Χέγκελ; Αλλά το χειρότερο εμπόδιο στην παιδεία είναι όταν η εποχή παροτρύνει τα επιπόλαια βλέμματα, τις φαστ-τρακ εξετάσεις και τα απορριπτικά πορίσματα. Με βλέπει π. χ. να παιδεύομαι χρόνια με τη "Λογική" ή με το "Κεφάλαιο" και με βαφτίζει ολοκληρωτικό "χεγκελομαρξιστή". Αν κάνω το ίδιο και με την "Παρακμή της της Δύσης" ή τον "Πρωσσικο σοσιαλισμό" του Όσβαλντ Σπένγκλερ μπορεί να με χαρακτηρίσει ακροδεξιό ή χρυσαυγίτη. Είναι μεγάλο δυστύχημα κάθε εποχη που δεν ευνοεί την καλλιέργεια της θεωρίας και που τροφοδοτεί τη σύγχυση της κριτικής με τη βιαστική απόρριψη ή απλώς με το κενό ύφος της κριτικής. Είναι ακατάλληλες, απρόσφορες για παιδεία, διάλογο και επικοινωνία. Σημείωση: Επέλεξα εντελώς τυχαία και ενδεικτικά τα παραπάνω ονόματα και έργα. Στη θέση τους θα μπορούσαν να βρίσκονται οποιαδήποτε άλλα.

12

Τον Απρίλιο του 1949 η "Ελληνογαλλική Ένωση Νέων" κάλεσε τον, επίσης νέο τότε θείο μου, Ντίμη Αποστολόπουλο, να κάνει μια ομιλία με θέμα, "Η νεοελληνική φιλοσοφία από τον 17ο αιώνα ως τις ημέρες μας". Έθετε λοιπόν ως εναρκτήριο ερώτημα αν υπήρξε, μέχρι την εποχή του δημιουργική νεοελληνική φιλοσοφία ή μήπως είχε μείνει σε ενα μιμητισμό, μάλιστα δε κατά την πιο πρόσφατη, τρίτη της περίοδο, καθώς προσπαθούσε να συμβαδίζει με τα ευρωπαϊκά πράγματα. Ο Αποστολόπουλος υπεραμύνθηκε της δημιουργικής συμβολής της. Ότι δεν μεσίτευσε ξένα συστήματα, μολονότι είχε να αναμετρηθεί με κολοσσιαία μεγέθη και η ανάγκη εκσυγχρονισμού της φιλοσοφικής σκέψης ήταν επιτακτική. Έχω όμως τις αμφιβολίες μου. Ίσως να έπρεπε στη συγκεκριμένη στιγμή της ομιλίας του να υπερτονίσει τις δημιουργικές δυνατότητες της νεοελληνικής σκέψης.

13

Πάλι να θυμηθώ τα πιο γνωστά δεν θα το κάνω, αλλά στο 620a της "Πολιτειας" έχω την όρεξη να πάω. Στο πώς οι ψυχές αποφάσιζαν την επόμενη ευκαιρία τους να ξαναζήσουν. Εκεί έβλεπες τι θα πει παραξενιά αλλά και συναπάντημα της γελοιότητας, του θλιβερού και του θαυμαστού. Ο Ορφέας ήθελε να γίνει κύκνος κι ένας πρώην κύκνος να γίνει άνθρωπος! Ο μέγας κι ωραίος Αίαντας άνθρωπος ξανά με τίποτα, διάλεξε να γίνει λιοντάρι. Ο Επειός, ο γιός του Πανοπέα, διάλεξε να γίνει μια άξια γυναίκα. Και ο Οδυσσέας, αποζήτησε τη ζωή ενός απλού ανθρώπου, δίχως αξιώματα και μπελάδες. Βρήκε μιά, παρατημένη και περιφρονημένη από κάποιον που την ξεφορτώθηκε και την περιμάζεψε από κάτω με χαρά. Ίσως είπε αυτό που μας λέει ο Πλάτωνας, ίσως όμως είπε και κάτι άλλο: "Μη με κατηγορήσετε άλλη φορά ως άνθρωπο, κατηγορείστε μόνο τις εξουσίες και τις κατακτήσεις τους, όσα τώρα μετανιώνω που υπηρέτησα. "

16

Οι μεγάλοι μετρ διαμαστιγώνουν όχι μόνο τους νέους καλλιτέχνες αλλά και συνεργάτες περπατημένους, με διαδρομή και υπόσταση. Ό, τι πιο αυλικό, ταπεινωτικό, δουλικό, εξευτελιστικό, ταξικό το αναπαράγουν, μερικές δεκαετίες τώρα οι πυραμίδες ορισμένων Τεχνών, οπωσδήποτε οι Φαραώ των κλασικής μουσικής. Κι εδώ φυσικά υπάρχουν λαμπρές εξαιρέσεις. Ας πούμε, στα master classes που έκανε η μοναδική Μαρία Κάλας ήταν ευγενέστατη, παιδαγωγική, συνεργατική, αληθινή Δασκάλα. Θεωρούσε σημαντικό να μαθαίνει τους μαθητές της να διαβάζουν και να βοηθιούνται από την παρτιτούρα, χωρίς να τους σποκαρδιώνει. Όχι σαν την Schwarzkopf η οποία, μεταξύ των ταπεινώσεων που συνήθιζε ήταν και η απαίτησή της για άριστα γερμανικά- κι όταν το έλεγε, καταλαβαίνουμε πόσο άριστα εννοούσε - αλλιώς... δεν...

17

"Μήπως επειδή εσείς δεν είσασταν μέλος του Κ. Κ. (Γαλλικού), γι αυτό σας είχαν στην απέξω;" ρωτούσε ο Μάικλ Σπρίνκερ τον Ζακ Ντεριντά. "Ναι, πιθανώς ως ένα βαθμό..." Αλλά μετά ομολογεί πράγματα που φεύγουν κι από αυτό το κάπως βολικό κλισέ και πάνε σε πιο βαθειά, πέρα από κόμματα και φράξιες. Υπόρρητα, υποβολιμιαία, διεξαγόταν ένας πόλεμος. Με στρατόπεδα, εκφοβισμούς, μεθοδεύσεις περικύκλωσης και αποκλεισμού. Χωρίς δεδηλωμένες εχθρότητες. Πέραν εναντίον εμβληματικών, όπως του Λεβί Στρος, του Λακάν, του Φουκώ και άλλων, ο κατάλογος δεν ήταν μικρός. Υπήρχε αποσιώπιση, αποφυγή, μη κατονομασμός, μη παραπομπή στον άλλο, μη υποδήλωση της ύπαρξης του άλλου. Ένα αρχιπέλαγος υπονοούμενων σ έναν αναξιόπιστο πορτολάνο. Αυτά όμως είναι τα ωραία της Ντίβας! Γι αυτό ζουν, διαγκωνίζονται και αναγνωρίζονται μετά από αιματηρές θυσίες οι κοινοί θνητοί. Οι Ντίβες υπήρχαν παντού. Πέρα από τις σκηνές της τέχνης, υπήρχαν άφθονες στην πολιτική, αρκετές σε όλα τα κομμουνιστικά κόμματα και - στην Ευρώπη- και στο πανεπιστήμιο. Κι αν υπάρχουν οι Ντίβες του Ουρανού, να μην υπάρχουν και ντίβες στη γήινη θνητότητα; "Εκείνο τον αναξιόπιστο πορτολάνο, πού θα τον βρούμε", αναρωτήθηκαν οι ντίβες της διπλανής πόρτας. Με πόση μαεστρία τον απέκτησαν και τον μοστράρουν με καμάρι! "Να, πάρτε και τις δικές μου σιωπές και αποφυγές και μεθοδεύσεις!" Τάχα γιατί; Όποιος το δει θα μου το πει;

19

Η συνταγή είναι της Νταρφίνκα Τσερβένκοβα, ετών 67, στη Σωζόπολη, όπως τη μαγνητοφώνησε, μαζί με το υπόλοιπο διαλεκτολογικό υλικό, στις δεκαετίες 1990-2010 η Στόινα Πορομάνσκα.
"Ωραίος δεν είναι ο νταμγκάς; Να σας δείξω πώς γίνεται, δεν πουλιέται, δεν έχει ποιος να το κάνει. Ζύμη έχει, αυγά, ρακί βάνε, νισαστά, αλεύρι. Η ζύμη να γίνει σωστή, να μην κολλάει. Σε 10 αυγά βάνουμε περίπου 10 - με το αυγό, άμα το κόψουμε από πάνω και το χύσουμε- με αυτό μετράμε, είναι το μέτρο. Για 10 αυγά βάνεις 10 νερό, 1-1,5 ρακή, 1 νισαστά, 2 αλεύρι. Ύστερα βάνεις αυτό σε πολύ ζεστό λάδι, πολύ βραστό. Ύστερα το βάνεις μέσα, κείνο παίρνει όσο πάρει. Κι ύστερα ζαχαρώνεται. Ζάχαρη καθόλου μέσα, άμα μπει ζάχαρης κολλάει. Πολύ κρατάει. Το κάνουνε σε χαρές και είναι Σωζοπολίτικο."

22

Δε βάζω φωτογραφία. Σκέτο το κείμενο. Το άσπρο μέρος, πάστα, ότι θέλει καθένας. Το κόκκινο μέρος τώρα: Φιλεταρισμένος γαύρος παριανός, ο έξτρα λαρτζ, αρχικά στο φούρνο, 20', με ντομάτα φρέσκια, σκόρδο, μαϊντανό, μουστάρδα, πορτοκάλι και τσίπουρο. Τελείωμα στο τηγάνι με το ζουμί του ταψιού. Με κρεμμύδια, δεύτερη δόση σάλτσας ντομάτας, συν λίγο άνιθο, συν λίγο μπούκοβο και σβήσιμο με κόκκινο γλυκό κρασί. Άντε, κουράγιο !

24

Σ ένα μικρό νησί, 280 στρεμμάτων, του Σηκουάνα, το Île Seguin, είχε εγκαταστήσει στις αρχές της δεκαετίας του '30 ο Λουί Ρενώ το εργοστάσιο αυτοκινήτων του. Και πριν, εξάλλου, πλυντήρια υπήρχαν και χημικές επεξεργασίες. Το τελευταίο αυτοκίνητο που φτιάχτηκε στο νησάκι ήταν ένα σούπερ 5ράκι το 1992. Μετά από μερικά χρόνια ερήμωσης ο αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ το μεταμόρφωσε σε πολιτιστικό κέντρο. Εκεί, σε ένα μοντέρνο κτίριο εγκατέστησε τη Μουσική Ακαδημία του Île Seguin ο κόντρα τενόρος Φιλίπ Ζαρουσκί. Τον ακούμε στην άρια Se in ogni guardo. youtube.com, Philippe Jaroussky: Se in ogni guardo (Vivaldi)

26α

Κλειστός ο κόσμος της Μονάδας του Λάιμπνιτς (ο Ντελέζ μάλιστα στην "Πτυχή" βάζει κι ένα σκαρίφημα του 'Μπαρόκ Σπιτιού', στο οποίο η στέγη του κλειστού από παράθυρα αισθήσεων άνω ορόφου ανοίγει για να φεγγίζει από εκεί το ουράνιο φως, όπως ο νους φωτίζει τη λεϊβνίτεια Μονάδα). Διαβάζοντας - απόλαμβάνοντας μαλλον- ένα παλιότερο βιβλίο της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη, το "Σκέψη και Προοπτική", εκδ. Αλεξάνδρεια, 2002, μου ήρθε στο μυαλό μια εικόνα, οπωσδήποτε ονειρική και δύστοπη, όπως όλα δείχνουν. Πώς βρισκόμουν, λέει, σε μια σχολική τάξη Λυκείου και έμπαιναν για μάθημα ταυτόχρονα ένας μαθηματικός, ένας θεολόγος, ένας φυσικός, ένας φιλόσοφος και ένας ζωγράφος. Καθώς το μάθημα εξελισσόταν ως ελεύθερη συζήτηση μεταξύ καθηγητών και μαθητών για τις επιδράσεις του Καρτέσιου, του Σπινόζα και του Λάιμπνιτς στην επιστημονική και φιλοσοφική σκέψη του 17ου αιώνα, θα έφταναν σε ένα σημείο όπου τον λόγο θα έπρεπε να πάρει ο ζωγράφος. Γιατί θα ήταν αδύνατο να μη συσχετιστεί η κουβεντα με το Μπαρόκ. Θα μιλούσε ο ζωγράφος για το φως, τις καμπύλες και τις δυνάμεις στους πίνακες του Τιντορέττο, του Καραβάτζιο, του Ελ Γκρέκο, του Ρέμπραντ αλλά, γιατί όχι, καθώς η αφαίρεση υπάρχει στο Μπαρόκ, και του Κλέε. Πώς να διδαχτούν μαθηματικά χωρίς πινέλο, γυμναστική χωρίς στοχασμό, φυσική χωρίς φαντασία;

26β

Καλοκαιράκι πριν (Θεέ μου!) 45 χρόνια, με σκηνές, στη Σίφνο. Ο Πέτρος ο Γκ. ήταν σπεσιαλίστας στο είδος. Έπαιρνε μια τεράστια φέτα καρπούζι, την κάρφωνε στην ορθάνοιχτη στοματάρα του, αφαιρούσε τα 2/3 της ύλης, την επεξεργαζόταν για ελάχιστα δευτερόλεπτα και μετά έφτυνε τα κουκούτσια με ρυθμό πολυβόλου κι όποιος γλύτωνε. Μεγάλος θεός το καρπούζι! Όπως μου είπε μια μέρα και ο μικρός εγγονός μου, ξέροντας την αδυναμία μου για το καρπούζι, "Για να θυμάσαι τη μέρα των γενεθλίων μου, να σκέφτεσαι ότι πέφτει την Παγκόσμια Ημέρα Καρπουζιού!" Μετά τις ριπές του Πέτρου του έπαιζα στην κιθάρα και τραγουδούσε το La vita, la vita.

27α

Ο Ντελέζ όχι μόνο μας είχε σφυρίξει ότι και η προ-εγελιανή διαλεκτική πολύ ενδιαφέρουσα και χρήσιμη είναι αλλά, στέλνοντας πολλούς αδιάβαστους, μέσω της "Πτυχής" του στον Λάιμπνιτς άνοιξε μάτια σε περιοχές, οι οποίες, κατά την προσωπική μου γνώμη, ήταν άγνωστες και έδειξε πόσο ενδιαφέρουσα και επίκαιρη μπορεί να είναι η φιλοσοφία του Λάιμπνιτς. Κάπου στην "Πτυχή" θα βρεθεί και το παράδοξο της αντινομίας μεταξύ μηχανισμών της ζώσας ύλης και μηχανισμών της μηχανής. Πάει πια η εποχή που η κριτική στη μηχανή θεμελιωνόταν στο τεχνητό και στις ατέλειες της κατασκευής της. Τώρα, η κριτική επικεντρώνεται στις ατέλειες των μηχανισμών της ζωής, ότι δεν μπορούν να μιμηθούν την επισκευασιμότητα των μηχανισμών της μηχανής. Α! Έχει μείνει και μια κριτική προς τη μηχανή. Για την ανικανότητά της (για πόσο προσωρινή;) να εξατομικεύεται.

27β

Σκέψεις με αφορμή την ιουλιανή συναυλία του Λ. Καβάκου στην Επίδαυρο. Και μόνο η συνάντηση συνθέτη και ερμηνευτή στον χώρο της Επιδαύρου είναι μεγάλη υπόθεση. Και πράγματι, "θα σταθεί μόνος του" - στη θυμέλη άραγε ή στο λογείο; Τα έργα είναι για σόλο βιολί. Η μοναχικότητα του αισθητικά εξαιρετικού, του υποσχόμενου μια θρησκευτικής τάξεως σωτηρία καταμεσής στον κύκλο του τραγικού, όπου τρίβονται και σκίζονται θεοί και άνθρωποι. Έξι συνολικά έργα, τρεις σονάτες εκκλησιαστικού ύφους και τρεις παρτίτες σε χορευτικά μοτίβα θα απολαύσουμε όσοι τις παρακολουθήσουμε. Αλλά, προσωπικά, δεν είναι ότι δεν ανησυχώ για κάποια πιθανά ενδεχόμενα. Πόσο μάλλον που τα συγκεκριμένα έργα, χωρίς συνοδεία ορχήστρας, είναι εκ κατασκευής προορισμένα για κλειστούς και ηχητικά "ασφαλείς" χώρους. Έργα με τεράστιες δεξιοτεχνικές δυσκολίες και ανάγκες να ακουστούν οι αρμονικές απαιτήσεις που θέλησε ο Μπαχ. Να σκεφτούμε μόνο ότι τόσο ο Σούμαν όσο και ο Μέντελσον είχαν επιχειρήσει να "διορθώσουν" τις αρμονικές "ατέλειες" αυτών των κομματιών! Θα ακουστούν άραγε στην ευρύτητα του χώρου του αρχαίου θεάτρου οι απειροστικοί αρμονικοί διακανονισμοί του Μπαχ; Στην Επίδαυρο δεν μπορείς να απαγορεύσεις στους ατίθασους γκιόνηδες να παρεμβαίνουν ως αυτόκλητοι ρήτορες και μετρονόμοι στα δρώμενα, ιδίως όταν αυτό συμβαίνει εδώ και 24 αιώνες, ούτε όμως και στο βραδινό αεράκι να στέλνει κάποιες νότες κατά το Κρανίδι ή τον Ισθμό. Αναρωτιέμαι, ποιες μπορεί να είναι οι επιδράσεις του χώρου π. χ. στη φούγκα της πρώτης σονάτας... Πόσο θα λείψει ο θόλος και η κλειστή αψίδα από τη Sarabande ή τη Chaconne, αυτό το Έβερεστ για κάθε βιολιστή, της 2ης παρτίτας; Τα κομμάτια αυτά είναι τα "Ιμαλάια" του σολίστα. Θα είναι μια πολύ ενδιαφέρουσα περιπέτεια να παρακολουθήσουμε έναν από τους καλύτερους ορειβάτες να τα ανεβαίνει.

29

Ο Θεογείτων ο Τραγαιάτης ήταν Περιπατητικός φιλόσοφος, γνώριμος του Αριστοτέλη και ζούσε στο νησί Τραγαία, δηλαδή το σημερινό Αγαθονήσι και όχι στο νησί Εσέκ, όπως το τουρκικό καθεστώς τόσο πια αναίσχυντα το αποκαλεί, χαρακτηρίζοντάς το τουρκικό έδαφος μάλιστα. Η Προέδρος της Δημοκρατίας μας, ναι, η Τσουμούρμπασκανέ του Γιουνανιστάν, όπως και όλοι οι πολίτες μας, καθώς και όλοι οι μέλλοντες Τσουμούρμπασκανέδες του Γιουνανιστάν θα το επισκέπτονται όποτε κάνουν κέφι. Δίπλα στη Σάμο και στους Φούρνους είναι εξάλλου.

ΑΝΑΡΤΗΣΕΙΣ ΣΤΟ FACEBOOK - ΜΑΪΟΣ 2021

 

ΜΑΪΟΣ

1α

Η ιστορία του ευρω-ομόλογου / κορωνο-ομόλογου ήταν, τελικά, ένα σαρδάμ στο κατάμεστο αμφιθέατρο που θέλει κανείς να μην το θυμάται; Προσωπικά θεωρώ αυτά τα lapsi συμπαθητικά, όχι μόνο -ιδίως ως προς το συγκεκριμένο- για το περιεχόμενό τους αλλά και ως προς τις ψυχοδιανοητικές τους προθέσεις και ως προς τις περιστάσεις. Κακώς όμως στο Eurogroup έγινε επίκληση της αλληλεγγύης. Διότι, τότε, θα έπρεπε να μιλάμε για μικροποσά φιλεύσπλαχνης ελεημοσύνης. Τότε, ακόμα κι οι τσιφούτηδες Ολλανδοί μπορεί να έλεγαν πάρτε τον οβολό μας. Αλλά υπήρχε περίπτωση, έτσι στο κουβεντιαστό, η Γερμανία να εμπλακεί σε κοινά χρέη πολλών δις και μάλιστα σε αναλήψεις νέων βαρών από υπερχρεωμένες χώρες ; Δεν ξέρω αν κάποια κυβέρνηση έδωσε εξηγήσεις γι αυτό το πυροτέχνημα. Η Γαλλία πάντως το οφείλει πρώτη.

1β

Πρωτομαγιά, με ευχές και ελπίδες για τη Φύση και τον Άνθρωπο! Αμφότεροι εξαρτώνται από τις λεπτομέρειες και τα ψιλά γράμματα πλέον.
Mayday! Τι παράξενο, ένας αερομαρκόνης το '29 να σκεφτεί αυτή τη λέξη ως πιο ευάκουστη του SOS! Mayday, Mayday, Mayday! Μια φορά, χαρά, γιορτή, κόσμος. Τρεις φορές, κίνδυνος, κατεπείγουσα ανάγκη σωτηρίας. Ευχές, λοιπόν! Ας λέμε από το διαστημόπλοιο "Γη" πάντα μια φορά "Πρωτομαγιά"!

2α

Διάβασα ένα πρόσφατο άρθρο του Agamben στο Quodlibet για την υγειονομική κρίση στην Ιταλία με τίτλο Una domanda.
"Αποδεχτήκαμε, επίσης, χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, μόνο στο όνομα ενός κινδύνου απροσδιόριστου, να περιορίσουμε σε βαθμό που δεν είχε συμβεί ποτέ πριν στην ιστορία της χώρας, ούτε καν κατά τη διάρκεια των δύο παγκόσμιων πολέμων την ελευθερία κινήσεών μας (η απαγόρευση κυκλοφορίας κατά τη διάρκεια του πολέμου ίσχυε για ορισμένες ώρες). Συνεπώς, αποδεχθήκαμε, μόνο στο όνομα ενός κινδύνου απροσδιόριστου, να διακόψουμε στην πράξη τις σχέσεις φιλίας και αγάπης, επειδή ο γείτονάς μας είχε γίνει μια πιθανή πηγή μόλυνσης."
Το άρθρο δημοσιεύτηκε διαδικτυακά στις 13 Απριλίου. Σε μια στιγμή που είχε γίνει φανερός και κατανοητός ο συσχετισμός συγχρωτισμού και εξάπλωσης της νόσου. Έπειτα, δεν κατάλαβα πώς προκύπτει ότι οι σχέσεις φιλίας και αγάπης διακόπτονται μέσα σ' ένα δίμηνο κοινωνικής αποστασιοποίησης, σε εποχές θριάμβου του FB και των βιντεοκλήσεων. Ασφαλώς υπό την προϋπόθεση της προσωρινότητας. Ο Agamben ωστόσο βρήκε τη ρίζα, το θεμέλιο της αναγκαστικής αποξένωσης. Είναι η διχοτόμηση που διέπραξε η ιατρική -και κατηγορήθηκε γι αυτό από τον Illich- σε μια entità puramente biologica και σε μια vita affettiva e culturale. Και να λοιπόν οι αναφορές στον Ivan Illich και στον D.Caylay. Αλλά και σε μια Εκκλησία, sotto un Papa che si chiama Francesco, ο οποίος δεν μπορεί να αγκαλιάσει όπως ο Άγιος Φραγκίσκος λεπρούς...
Το άρθρο με έκανε να θυμηθώ την κριτική στον "healthism" του Σκράμπανεκ στον "Θάνατο της Ανθρώπινης Ιατρικής" (1994) και να διατυπώσω με τη σειρά μου due domande:
α) Μήπως είναι αναχρονισμένες οι απόψεις αυτές ή όχι; Από μια άποψη ο ιατρικός κόσμος σήμερα αλλά και η κοινωνιολογία και τα οικονομικά της Υγείας είναι, ελπίζω, πληροφορημένοι για όλες τις παλιές και νέες προειδοιποιήσεις, δεν μου δίνεται η εντύπωση ότι θα διέπρατταν λάθη ολκής. Από την άλλη, η κριτική του Illich, π.χ. έχει μια δομική και διαχρονική σοφία, μέσα στην υπερβολή της, γι αυτό εξάλλου και διδάσκονται και η "Ιατρική Νέμεση" και τα "Εργαλεία για τη συμβιωτικότητα". Διδάσκονται τρόπος του λέγειν... Μόνο αν έχει θάρρος κανείς μεταπτυχιακός και θελήσει να μπει απλοήγητος στα ιδιότυπα και μυστήρια νερά αυτού του αριστερού φιλελευθερισμού.
β) Ας προσέξουν κάποιοι τη χρήση του Agamben. Δεν μπορεί να είναι βολικός για τις φιλελεύθερες ανησυχίες του για τα δικαιώματα αλλά να μη μας αρέσουν οι πρακτικές συνέπειες της θεώρησής του για την αγορά ή για τα σχολεία. Ο Agamben είναι ένας σημαντικός στοχαστής. Τον σέβομαι, ακούω αυτά που λέει, ελπίζω και ο ιατρικός κόσμος. Αυτό που δεν μου αρέσει είναι να χρησιμοποιούνται οι απόψεις του κατά το δοκούν. Να γίνονται οι ανησυχίες του υπέρ-βολικές για πολιτική κριτική που ασκούμε όσο δεν βρισκόμαστε στην εξουσία.

2β

Υπάρχει ένας τομέας της πολιτικής επιστήμης ο οποίος μελετά τα μορφολογικά στοιχεία των κινηματικών δράσεων. Σε κάθε εποχή οι μαζικές συνδικαλιστικές ή πολιτικές κινητοποιήσεις είχαν μια "θεατρική" διάσταση. Οι όροι "ρεπερτόριο", "σκηνικά", "κοστούμια" κλπ, είναι έννοιες οι οποίες μελετώνται από γνωστούς πολιτικούς επιστήμονες όπως ο Τσαρλς Τίλι, o Έντουαρντ Σόρτερ, ο Σίντνεϊ Τάροου, κ.ά. Η αποδελτίωση κατά εποχές και κατά "σκηνοθετικά στοιχεία" έχει μεγάλο ενδιαφέρον. Οι παλιότεροι έχουμε ζήσει παρόμοια "σημαίνοντα π.χ. "τα αμπέχωνα και τα ταγάρια". Την επινόηση νέων ρεπερτορίων ή την εμμονή σε κλασικές συνταγές άλλοτε τις αποφασίζουν υψηλά κομματικά επιτελεία και άλλοτε προκύπτουν από την αυθόρμητη δημιουργικότητα των δρώντων. Τα κινηματικά ρεπερτόρια άλλοτε εγγράφονται ως "ελεύθερο λογισμικό" και μπορούν να χρησιμοποιηθούν για αντιδράσεις πολλαπλών περιεχομένων, όπως π.χ. το "συλλαλητήριο", χρησιμοποιήθηκε από ακροδεξιούς έως ακροαριστερούς. Άλλοτε πάλι συνδέονται μονοσήμαντα με έναν ιδεολογικοπολιτικό χώρο (μαύρες σημαίες - αναρχικοί) ή μια ιστορική περίσταση (Κίτρινα Γιλέκα). Συνεπώς δεν είναι πάντα σκόπιμο να απορρίπτονται βιαστικά τα ποικιλόμορφα ρεπερτόρια/σκηνοθεσίες/σκηνογραφίες των κινηματικών δράσεων ή εκδηλώσεων διαμαρτυρίας στο δημοκρατικό πλαίσιο της ελευθερίας της έκφρασης. Και τούτο διότι δεν υπάρχουν απόλυτοι ηθικοί ή αισθητικοί κανόνες για το ποιος, πότε και υπό ποιες περιστάσεις μπορεί να χρησιμοποιήσει τις ίδιες αυτές μορφές. Για να γίνω ακόμα πιο συγκεκριμένος. Πολλοί επέκριναν την κινητοποίηση του ΚΚΕ για την Πρωτομαγιά στο Σύνταγμα από άποψη πολιτικής ή αισθητικής αξίας. Δεκτό. Ούτε εμένα μου άρεσε η συγκεκριμένη εικόνα. Αλλά για σκεφθείτε. Ας πούμε ότι για ένα άλλο θέμα π.χ. εθνικού κινδύνου, μια μερίδα πολιτών έκρινε ότι επίσης πρέπει να διαμαρτυρηθεί στο Σύνταγμα υπό συνθήκες υγειονομικών περιορισμών. Αυτή η σκηνοθετική στατική ανάπτυξη του ΚΚΕ επιτρέπει το συνδυασμό ταυτόχρονα της δημοκρατικής έκφρασης και της τήρησης των υγειονομικών κανονισμών. Οι πολιτικοί επιστήμονες ασφαλώς θα καταχωρίσουν στις αποδελτιώσεις τους αυτή την "καινοτόμα" υπό τις περιστάσεις του ΚΡΝ-ιού σκηνοθεσία του ΚΚΕ. Θα είχε ενδιαφέρον εκτός από δογματικά αναθέματα να ακούγαμε και παρατηρήσεις και κριτικές σκηνοθετών. Να υπογραμμίσω ότι αυτή η επιστημονική προσέγγιση καθόλου δεν υποτιμά τα περιεχόμενα των κινηματικών δράσεων οι οποίες κατά τα άλλα συγκαταλέγονται στο όλο αποδεικτικό υλικό του δημοκρατικού πλουραλισμού. Όσο μένουν στα όρια του συντάγματος, των νόμων, της κουλτούρας και των ηθών μας.

5

Aftermaths ΚΡΝ-ιού. B. Το μεγαλύτερο μέρος της διαχείρισης της παγκόσμιας απειλής του ΚΡΝ-ιού ανατέθηκε εκ των πραγμάτων στις υπάρχουσες κυβερνήσεις των εθνικών κρατών, τα οποία μάλιστα κλήθηκαν να διαδραματίσουν μείζονα, καθοριστικό ρόλο στη διασφάλιση της δημόσιας υγείας και να αποδείξουν ότι παραμένουν ο πλέον φερέγγυος φορέας όχι μόνο για τις υποθέσεις της ζωής και της υγείας αλλά και για την οικονομική στήριξη των ζημιών από την πανδημία. Τα κράτη, δλδ πολίτες, οργανωμένοι μηχανισμοί και κυβερνήσεις. Αλλά ως μαέστροι στην ενορχήστρωση κλήθηκαν γιατροί, επιδημιολόγοι, άνθρωποι από το χώρο της Υγείας. Μεταξύ του ιατρικώς δέοντος και του διοικητικά εφαρμοστέου κρίσιμο μεσολαβητικό ρόλο είχαν άμεσ οι κυβερνήσεις αλλά έμμεσα και τα πολιτεύματα και οι πολιτικές κουλτούρες. Αυτό έδωσε το έναυσμα για προβληματισμούς του τύπου αν τα αυταρχικά πολιτεύματα είναι αποτελεσματικότερα (Κίνα), αν τα κακά ρεφλέξ ορισμένων δυτικών δημοκρατιών οφείλονται σε πολιτικό λαϊκισμό ή γραφικούς ηγέτες. Απορίες επίσης γεννήθηκαν από τη συνάρτηση βαθύτερων πολιτισμικών διαφορών και αποτελεσματικότητας. Η προτεσταντική σκανδιναυική, με σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση της Σουηδίας και το καλοκουρδισμένο ελβετικό ρολόι είχαν χειρότερες αντιδράσεις από τη νοτιοανατολική, ορθόδοξη και "χαλαρή" Ελλάδα. Κλισέ όλα αυτά θα μου πείτε. Θα δούμε.

14

Θα ήταν κακόγουστα ανέκδοτα αν δεν εντάσσονταν σε επιθετικούς σχεδιασμούς οι κατά καιρούς θρασύτατες, ανιστόρητες μπαρούφες που ξεστομίζουν διάφοροι εκπρόσωποι τουρκικών ΜΚΟ ή ΜΜΕ σχετικά με δήθεν προβλέψεις της Συνθήκης του Λονδίνου του 1913 για την Κρήτη. Όχι μόνο στο ίδιο το κείμενο της Συνθήκης δεν υπάρχουν πουθενά οι γελοίοι ισχυρισμοί τους, ότι δλδ τα 3/4 της Κρήτης αφέθηκαν στην Οθωμανική Τουρκία (!) αλλά ούτε και οι ευρύτερες περιστάσεις της έκβασης του Α' Βαλκανικού Πολέμου, η ήττα του Οθωμανικού κράτους, θα επέτρεπε το ελάχιστο περιθώριο για τέτοιες φαντασιώσεις παρανοϊκών. Αλλά σοϊλέ - σοϊλέ, κάτι θα πιάσει, σκέφτονται.

16

Ένας πολιτισμός που αφήνει στην απονομή της δικαιοσύνης τις δικές του αντιφάσεις, τις δικές του παραλείψεις, τις δικές του ανεπάρκειες αλλά και που αυτοϊκανοποιείται από τα έσχατα και ως ένα σημείο συμπτωματικά όρια των δικανικών δυνατοτήτων του φυσικού δικαστή είναι καταδικασμένος να μη διδάσκεται τίποτε, να μη μπορεί να αποκαταστήσει καμιά βλάβη και να μη μπορεί να μετουσιώσει το πάθος σε μάθος.

19

Ο χορογράφος Σου-γι παρουσίασε τη δική του πρόταση για τον τρόπο που ίσως χορεύουμε στην meta-Covid-19 εποχή. Εγώ, ως commoner, καταθέτω τη δική μου. Για να μη σας πάω στο γιάνκα των νιάτων μου, το οποίο έβρισκα χαζό μεν αλλά καλοδεχούμενο αν είχες την τύχη να θελεις τη μπροστινή σου, προτιμώ να σας θυμίσω το φανταστικό camel walk επίσης των sixties.
Επισυνάπτω το βιντεάκι των Σρίνερς αυστηρά και μόνο για τη χορογραφική του πρωτοτυπία και την πιθανη του καταλληλότητα, εξετάστε το, για τις νέες συνθήκες. Τα άλλα, είτε αυτά που αφορούν στο κοπιράιτ του γιάνκα είτε τα γραφικά και ανόητα της Διεθνούς των Σρίνερς φυσικά δεν αξίζουν. (https://youtu.be/pDNLbZmLINo)

20

Τελικά τα drones είναι μπελάς. Εκτός από στρατηγικά όπλα, κατασκοπευτικές μηχανές, ντελιβεράδες ευχάριστων και δυσάρεστων εκπλήξεων είναι και υπονομευτές των ολιγαρχικών προνομίων τα οποία, ασυνείδητα, ποθούμε πολλοί από εμάς τους διαπρύσιους δημοκράτες. Πώς αλλιώς να εξηγήσω τη φούρκα μου όταν βλέπω λήψεις δρόνων από παραλίες που δεν θέλω να τις μάθει το πόπολο; Το έχω παρατηρήσει με πολλούς κήρυκες της γαληνότατης δημοκρατίας. "Μην αρχίσεις να λες σε όλους το μυστικο μονοπάτι που βγάζει σ' αυτή την πανέμορφη παραλία, να την ξέρουμε μόνο εμείς !" Το επαναλαμβάνω. Στην επιθυμία για αποκλειστικότητα στην παραλία κρύβεται το ολιγαρχικό μας γονίδιο. Τώρα, μια άλλη - στις πατημένες από το δημοκρατικό φρονημα παραλίες- εκδήλωση του αρχέγονου ολιγάρχη μέσα στις μάζες είναι τα σκουπίδια που φυτεύονται. Αιώνια θέματα, κλασικά !

21

Τι εννοούν κάποιοι λέγοντας ότι ήταν βιαστική η υποστήριξη της ελληνικής κυβέρνησης προς τον Χάφταρ εκείνες τις δύσκολες ώρες; Όταν μόλις ο Ερντογάν είχε στρώσει με τον Σάραζ το διάδρομο σύριζα στη Ρόδο, την Κάρπαθο και τα νότια της Κρήτης; Μήπως δεν ήξερε όλη η γειτονιά ότι ο Σάραζ είναι ο εκλεκτός της Ουάσιγκτον και της ΕΕ; Όταν υπάρχουν τόσο δυσμενείς για τα εθνικά μας συμφέροντα σχεδιασμοί και ο ρεαλιστικότερος πατριωτισμός φορτώνεται τα χίλια κουσούρια...

22

Πρόσφατα πληροφορήθηκα για την Σεχίνα, την ευμενή θηλυκή ισραηλιτική θεότητα. Όλοι ξέρουμε τον μέγα, σκληρό και απόμακρο Γιαχβέ. Αλλά πόσοι γνωρίζουμε κάτι για την Σεχίνα, η οποία μάλιστα υποτίθεται πως εμφανίζεται σε κάποιες ευχετήριες τελετές, πάντα συμπονετική, ανθρώπινη, όχι σαν κι εκείνον τον Αχώνευτο. Γι αυτό και από σεβασμό καλύπτουν το κεφάλι οι πιστοί και κλείνουν τα μάτια, για να μη βεβηλώσουν τις σπάνιες θεοφάνειές της! Εντωμεταξύ και το Άγιο Πνεύμα ειναι στην εβραϊκή θηλυκού γένους. Λογικό εκ πρώτης. Η πόλωση των εβραϊκών γραμματικών genders είναι ακραία. Αν δεν κάνω λάθος, ελλείπουν παντελώς τα ουδέτερα ουσιαστικά. Αντίθετα, προνοητικοί υπήρξαν οι αρχαίοι Έλληνες. Δε γίνεται, σκέφτηκαν, όλα τα όντα να είναι μονο θηλυκά ή μόνο αρσενικά, γιατί, με κάτι τέτοια, γίνεται κανείς φανατικός στο τέλος. Οπότε, ας βάλουμε να 'χουμε και κάποια ουδέτερα. Τώρα, στα αγγλικά, ιδίως από τα Middle και μετά, το παρατραβηξαν, αφού τα genders σπανίζουν. Και πού 'σαι ακόμα...

23

Τη γνώμη μου, Yo-Yo Ma, θα σου την πω από εδώ, ξέρεις ότι δεν μπορούμε να συναντηθούμε, εξάλλου με παρακολουθείς. Άκουσέ με, λοιπόν, λέω μη την κάψουμε τη σουίτα 1 σε σολ μείζονα για τσέλο του Μπαχ. Και κυρίως μην την κολλήσουμε και κορωνοϊό. Σ ευχαριστώ.

24

Σου λέει ο Ρεϊμον Πολίν, ο Μπεργκσόν ήθελε σχεδόν να αγνοεί τη φιλοσοφία της ιστορίας. Το πολύ-πολύ μια φιλοσοφική ανθρωπολογία. Δηλαδή; Ο φιλόσοφος της χρονικής ροής, της διάρκειας και του αιώνια δημιουργούμενου παρόντος είναι χωρίς ιστορική αντίληψη; Καταλαβαίνω γιατί μπορεί να θεωρούσε ασήμαντη την ιστορία ως "πρόοδο". Χρόνος και ιστορία δεν ταυτίζονται στον Μπεργκσόν. Ο χρόνος βρίσκεται πλησιέστερα στη ζωή και στους δικούς της δρόμους προόδου. Πότε μπορεί η ιστορία να θεωρείται αληθινός χρόνος; Ο χρόνος της ύλης και ο χρόνος της ζωής πόσο ανεξάρτητοι είναι και πόσο αλληλεπιδρούν; Η ιστορία πότε μπορεί να μετατραπεί "πολιτικά" σε αληθινό χρόνο; Αν η ζωή είναι δημιουργία, τότε η ιστορία πότε μπορεί να είναι ή να γίνεται δημιουργία; Ο Πολίν τονίζει τον εξοβελισμό της κοινωνιολογίας και της ιστορίας από τον Μπεργκσόν. Αν δεχτούμε πως έτσι είναι, τότε καθίσταται ανησυχητικό, όχι μόνο σχετικά με τον Μπεργκσόν, για τον οποίο εξάλλου νομίζουμε πως έχουμε λάβει ικανοποιητικές προειδοποιήσεις αλλά και για κάθε βεβιασμένο "ανθρωπολογικό" συμπέρασμα.

25

Η Άννα Ραυτοπούλου φρέσκια στη σκηνή... Πώς να μιλήσω γι’ αυτή την εικόνα της μάνας μου...

26

Να δούμε τι θα γίνει με τους assistenti civico. Από τον Ρεντζι, αφήνω την Τζορτζια Μελόνι των Φρατέλι ντ' Ιτάλια, μέχρι και τον Κάρλο Καλέντα, καλή κουβέντα δε βγήκε. Μολονότι οι οιωνοί δεν μου φαίνονται τόσο κακοί. Εξήντα χιλιάδες άνεργοι θα φοράνε ένα γαλάζιο γιλέκο με την ταμπέλα του "αρωγού πολιτικής προστασίας" και ευγενικά θα υπενθυμίζουν στους παραβαίνοντες τους κανόνες δημόσιας υγιεινής. Μαθαίνω όμως ότι θα ειδοποιούν και την αστυνομία όπου βλέπουν θεματάκι. "Οργουελικό" και πατερναλιστικό το χαρακτήρισε η αντιπολίτευση, αριστερή και ακροδεξιά. Υπάρχουν φυσικά και οι συνταγματικές, νομιμοποιητικές και λειτουργικές ατέλειες. Ασαφές δε ακόμα το εργασιακό καθεστώς των 60.000 αυτών ανθρώπων. Μας νοιάζει, γιατί μερικές ιδέες διαδίδονται.

26

Εγώ τρολιές και κακή χρήση της υπόθεσης της αναφοράς του π. Πρωθυπουργού στον Μίλτον Φρίντμαν δεν προτίθεμαι να κάνω. Τα συμφραζόμενα είναι σαφή και όρεξη για πλάκα δεν έχω. Ότι όμως πίσω από παρόμοιες μεταιχμιακές απόψεις κρύβονται αφενός απωθημένες επιθυμίες και αφετέρου άγνοιες των συνεπειών τους θα το πω. Κάτι τέτοιες σκέψεις, αλλού επιπέδου και βεληνεκούς, υπήρχαν στα μυαλά των αείμνηστων Χίλφερντινγκ και του Μπουχάριν, αν θυμάμαι, (όχι του Λένιν ασφαλώς) για τον συγκεντροποιητικό ρόλο των τραπεζών και για μια πιθανότητα απομίμησης της διαχειριστικής και οργανωτικής τους αποδοτικοτητας ως "σοσιαλιστικό" ψευδομόρφωμα. Ευτυχώς η ιστορία διδάσκει αλλιώς ακομα μπορεί και πιστεύαμε ότι το επόμενο βήμ α μετά τον κρατικό έλεγχο των τραπεζών είναι ο σοσιαλισμός!

26

Αν πεις τη φράση, "βασικός στόχος της κυβέρνησής μας είναι η παραγωγή ευτυχίας" δε θα βάλουν τα γέλια. Το εννοούν. Διαβάζω όλο αυτό το διάστημα που μαίνεται ο ανταγωνισμός των διεθνών ισχυρών συμφερόντων στη Λιβύη ότι τα Ενωμένα Αραβικά Εμιράτα χρηματοδοτούν τα υπό κάλυψη ρωσικά όπλα που στέλνονται στον Χάφταρ (αφου η Μόσχα αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη). Τα Εμιράτα, ένα κράτος πρώην βρετανικό προτεκτοράτο, το οποίο δημιουργήθηκε πριν μισό αιώνα, το 1971. Μια εξαρτημένη από την αμερικανική ισχύ "συνταγματική" μοναρχία με αρχηγό κράτους από το Αμπού Ντάμπι και πρωθυπουργό από το Ντουμπάι. Μια ομοσπονδία 7 σεΐχηδων μέσα στην έρημο, χωρίς στρατό, χωρίς ένδοξο πολιτισμό, χωρίς φώτα δημοκρατίας, φιλοσοφίας, τέχνης χωρίς σπουδαίους προγόνους αλλά πλούσια. Τρεις και πάνω φορές το ΑΕΠ της Ελλάδας και το κατά κεφαλή εισόδημα. Μια χώρα της οποίας μόνο το 10-15% του πληθυσμού είναι πολίτες με υπηκοότητα, διαβατήριο, χαρακτηριστικά εθνικής ταυτότητας, Άραβες σουνίτες. Το υπόλοιπο 80-85% είναι Πακιστανοί, Ινδοί και από το Μπανγκλαντές. Κι όμως η ολιγαρχική ελίτ και ο εθνικός ευνοημένος πληθυσμός όχι μόνο δεν αισθάνονται απειλή ότι τα λοιπά 4/5 των ξένων θα τους καταπιούν αλλά έχουν την εδραία πεποίθηση ότι είναι απόλυτοι κύριοι της κατάστασης και με κερασάκια στην τούρτα δραστηριότητες μόνο για την εθνική ελίτ, όπως το κυνήγι με γεράκι, της καμηλοδρομίες και τις καταδύσεις για μαργαριτάρια. Εκτός των άλλων αυτο το κράτος - "Τα 7 Αδέλφια" είναι σε θέση να συμμαχεί με τη Ρωσία για την Υεμένη και τη Λιβύη. Κι ας μη μου πει κάποιος ότι αυτή η εθνική αυτοπεποίθηση έχει φυλετικά και θρησκευτικά θεμέλια ή τους χειρίζονται σαν μαριονέτες. Η άρχουσα τάξη αυτής της χώρας αντιλαμβάνεται την επικράτεια της συμπεριλαμβανομένων και των προνομιούχων υπηκόων της ως ιδιωτική της υπόθεση. Τα Εμιράτα δεν είναι κράτος πολιτών, όπως η Ελλάδα, είναι κτήμα των σεΐχηδων και θέλουν να πηγαίνει καλά το μαγαζί τους. Απ την άλλη, δυστυχώς, ούτε δημοκρατία υπάρχει, ούτε ελευθερία, ούτε κριτική σκέψη ούτε ανατρεπτική τέχνη. Έτσι είναι. Τα λεφτά δεν κάνουν την ευτυχία... Γι αυτό στα Εμιράτα δε ζητάνε πολλά από τις κυβερνήσεις... Παραγωγή ευτυχίας ζητάνε !

27

Το ξερετε το στοίχημα μεταξύ Λουδοβίκου 14ου και Μπιφόν για το αν μπορεί να υπάρξει δικαιολογία χειρότερη της πράξης. Το κατάφερε λοιπόν και ο Αριστείδης Χατζής με τη νεώτερη, απολογητική ανάρτηση του για όσα σε προηγούμενη ανέφερε σχετικά με τον Καραϊσκάκη. Λέει, λοιπόν: "Αν έχετε διαβάσει την Τριλογία του Καραγάτση και θυμόσαστε τον Μίχαλο Ρούση θα με καταλάβετε" (δηλαδή ότι τάχα η Επανάσταση έβγαλε μέσα από τον Καραϊσκάκη κάτι που ούτε ο ίδιος ήξερε πως υπάρχει). Αλλά τι ήθελε το συσχετισμό του αλλαξοπιστήσαντα μυθιστορηματικού "κοτζάμπαση του Καστρόπυργου" Μίχαλου Ρούση με τον ήρωα Καραϊσκάκη; Μήπως το Γώγο Μπακόλα έψαχνε και μπερδεύτηκε; Ή ήθελε να μας θυμίσει τις κακοήθεις κατηγορίες του Μαυροκορδάτου και του Βουλπιώτη σε βάρος του Καραΐσκου; Τι παράξενος συνειρμός και πώς είναι τόσο βέβαιος ότι "θα τον καταλάβουμε"!
Απ όσους έχουν πειράξει τον γιο της Καλόγριας, ναι, της γυναίκας που όπως ο ίδιος ο Καραϊσκάκης έλεγε, "έφαγε σαράντα χιλιάδες πούτσαις" μέχρι να τον γεννήσει, μόνο ο Μακρυγιάννης, λέω, συγχωρείται. Γιατί, στο τέλος, παραδεχόταν πως και τον θαύμαζε και τον θεωρούσε ψυχή του Αγώνα.
Δύσκολο πράγμα να θαυμάζεις... Όσοι δυσκολεύονται με τις προσωπικότητες του '21 ας κάτσουν, αδερφέ, στα ωραία τους χρυσά αυγά. Εμείς θα κάνουμε πως δεν τους βλέπουμε.

28α

Πέντε σημεία πιθανολογώ ότι θα συγκρατήσουν οι πολίτες από το σημαντικό σχέδιο ανάκαμψης των ευρωπαϊκών οικονομιών που πρότεινε η Κομισιόν. 1) Είναι μια θετική εξέλιξη, αλλά ας περιμένουμε να το δούμε και ολοκληρωμένο προς τα τέλη του καλοκαιριού. 2) Η ευνοϊκή για την Ελλάδα σχέση επιχορηγήσεων (22,5 δις) ως προς τα δάνεια (9,4 δις), ιδίως συγκριτικά με την Ιταλία και Ισπανία, είναι ευπρόσδεκτη αλλά δείχνει και πόσο ακόμα ευάλωτη οικονομία έχουμε. 3) Τα 22,5 δις είναι όντως ένα δεύτερο, παράλληλο ΕΣΠΑ σε ανάπτυξη 7ετίας, (δε θα πάμε με μια τσάντα να πάρουμε τα λεφτά), με όλα τα διαχειριστικά στριφνά σκαλώματα των κοινοτικών πόρων, συνεπώς θα χρειαστεί μεγαλύτερη διαχειριστική ευελιξία από ένα κοινό ΕΣΠΑ. 4) Η χρηματοδοτική λογική του προγράμματος ανάκαμψης είναι, προσωπικά πιστεύω, υπεραισιόδοξη. Θυμίζει λίγο το "λίγα βάζετε πολλά παίρνετε", τόσο στο επενδυτικό μέρος όσο και στη μεθοδολογία δημιουργίας δημοσιονομικού χώρου. Η αίσθησή μου είναι, πιο συγκεκριμένα, ότι "ένα βάζεις δέκα παίρνεις". Μακάρι να είναι έτσι. 5) Θα πέσει πολύ χρήμα στην υγεία, μέσω των προγραμμάτων REACT-EU, INVEST-EU, RESC-EU και EU4HEALTH.

28β

Υπάρχει τουλάχιστον ένα φαγητό που αποδεικνύει ότι οι παραδοσιακές συνταγές βάζουν δύσκολα στο σύγχρονο άνθρωπο. Αναφέρομαι στο ιρλανδέζικο "τσαμπ". Πουρές πατάτας με πλήρες γάλα, με μπόλικο ψιλοκομμένο φρέσκο κρεμμύδι και ένα μεγαλούτσικο κομμάτι φρέσκο βουτυρο στη μέση, έτσι ζεστός όπως βγαίνει. Αυτό και καλή όρεξη!

29α

Στη μέση του ισοπεδωμένου από τους βομβαρδισμούς Βερολίνου, μια Ρωσίδα πιλότος δέχεται την ερωτική εξομολόγηση και την πρόταση γάμου από έναν σύντροφό της. Κι εκείνη : "Πώς να σου απαντήσω, αφού ο πόλεμος κατέστρεψε μέσα μου τη γυναίκα..." Πραγματική προφορική ιστορία από τις πολλές που συγκέντρωσε η Λευκορωσίδα δημοσιογράφος Σβετλάνα Αλεξίεβιτς και η οποία το 2015, τριάντα χρόνια μετά την πρώτη έκδοση του βιβλίου της "Ο πόλεμος δεν έχει πρόσωπο γυναικας" (ο τίτλος στην ελλ. μτφ), τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Καταγραφή μιας εποχής που ακόμα ο πόλεμος ανήκε στον ατελή ανδρικό κόσμο και η ειρήνη ήταν γένους και φύλου θηλυκού. Δεν ξέρω αν η Αλεξίεβιτς νομίζει ότι μπορεί να βρει τη "σοβιετική γυναίκα του Β' Π. Π." που κατέγραψε μέχρι το 1985, κάπου στον μετασοβιετικό αλλά και εν πολλοίς μεταμοντέρνο κόσμο του 21ου αιώνα. Τότε, οι "σοβιετικές" γυναίκες κατατάσσονταν εθελοντικά, πλήρεις ενθουσιασμού διότι, θυμάστε, ο πόλεμος ήταν για την ΕΣΣΔ "ο Μεγάλος Πατριωτικός". Ωστόσο, οι φανταρίνες, νοσοκόμες, ελεύθερες σκοπεύτριες, πιλότοι, πληρώματα τεθωρακισμένων κατέρρευσαν και έκλαψαν όταν πήραν είδηση ότι η φρίκη του πολέμου εντέλει τις έκανε ίδιες με τους άντρες. Τώρα πια όμως; Η φρίκη του πολέμου συμβαίνει κάπου αλλού, μακριά από τη στρατιωτίνα καριέρας, παράγεται και παρακολουθείται από την οθόνη του υπολογιστή της ενώ από το κινητό της στελνει φεμινιστικά τουίτς. Και ξανά ο κάθε χρώματος μισθοφόρος, για τις χαμηλές και βρώμικες δουλειές (και που είναι τόσο της μόδας), είναι ανδρικού προφίλ "θέση εργασίας". Πώς λοιπόν θα εξηγήσουμε γιατί στη σύγχρονη Ιαπωνία ένας μεγάλος εκδοτικός οίκος αποφάσισε να μετατρέψει το βραβευμένο βιβλίο της Αλεξίεβιτς σε εικονογραφημένο manga; Ας σκεφτούμε τι μας λέει αυτός ο μύθος... . Μπεστ σέλερ στην Ιαπωνία, σήμερα, ένα βιβλίο με σκίτσα για τις σοβιετικές πολεμίστριες του Β' Παγκ. Πολέμου... Είναι αλλόκοτο ή προπαρασκευαστικό ;

29β

Προσπαθώ να καταλάβω το ανεξήγητο της μεταπολεμικής Ιαπωνίας. Οι Αμερικανοί την κράτησαν επτά χρόνια, μέχρι το 1952. Υποτίθεται μια νέα χώρα γεννήθηκε από τις στάχτες της, στηριζόμενη όχι μόνο στα δολάρια αλλά και αφομοιώνοντας το πνεύμα ενός κόσμου πολύ διαφορετικού από τις παραδόσεις της, λες και γύριζε ένα διακόπτη. Το φουκόκου (πώς θα κάνω πλούσια τη χώρα μου) έγινε φουγιούκα (πώς θα γίνω πλούσιος εγώ) ! Η Ιαπωνία, μήνες πριν τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι είχε ισοπεδωθεί από τους συμβατικούς βομβαρδισμούς των Αμερικανών. Τέσσερις - πέντε δευτερεύουσας σημασίας πόλεις είχαν μείνει όρθιες πριν τον μοιραίο Αύγουστο του 1945. Κι όμως, οι Ιάπωνες δεν είχαν παραδοθεί διότι αφενός αγνοούσαν αυτό που θα τους συνέβαινε στις 6 και 9 Αυγούστου και αφετέρου διότι πίστευαν πως οι Αμερικανοί ό, τι γκρέμισαν, γκρέμισαν αλλά απόβαση δεν είχαν σκοπό να κάνουν. Μετά τη Χιροσίμα το Ανώτατο Συμβούλιο δεν είχε ακόμα πάρει την απόφαση της συνθηκολογησης! Εκείνες τις μέρες του 1945 θα υλοποιούσε ο Στάλιν μια δέσμευσή του από τη Γιάλτα. Κήρυξη πολεμου στην Ιαπωνία και εισβολή στη Χοκαΐντο. Κάποιοι ιστορικοί θεωρούν ότι η απειλή της εισβολής υπηρξε καθοριστική για την παράδοση των Ιαπώνων διότι ήδη είχαν χάσει μέρος της Μαντζουριας και την Κορέα από τους σοβιετικούς. Φυσικά, αν γινόταν η εισβολή στη Χοκαΐντο νικήτρια δύναμη θα ήταν η ΕΣΣΔ... Η αμερικανική βόμβα του Ναγκασάκι είχε λοιπόν πολλούς αποδέκτες και πολλαπλά αποτελεσματα. Οι σοβιετικοί, μετά το Ναγκασάκι παραιτήθηκαν από την εισβολή στη Χοκαΐντο. Ο αυτοκράτορας δεν εξευτελίστηκε διότι ηττήθηκε όχι από τα λάθη του αλλά από ένα νέο άγνωστο υπερόπλο. Η Ιαπωνία από χώρα συμμαχική της φασιστικής Γερμανίας με πλούσιο φάκελο σε ωμότητες μετατράπηκε σε συμπαθές θύμα. Ίσως σ αυτή την τόσο ξαφνική τροπή της ενοχής σε προκοπή (φόρμουλα που χρησιμοποιήθηκε και στη Γερμανία) οφείλεται αυτή η μεταμοντέρνα "συμπάθεια" των σύγχρονων Ιαπώνων προς τις σοβιετικές στρατιωτίνες, τις οποιες, όπως λέγαμε στην προηγούμενη ανάρτηση, θέλουν μέσω των manga να μετατρέψουν από δυνητικές Ερινύες σε γραφικές Ευμενίδες του δρόμου τους στον 21ο αιώνα.

31α

Μάλιστα, φαίνεται θεωρούσαν ότι το κακό είχε παραγίνει. Τώρα γίνονται έλεγχοι ταυτοτήτων στις ουρές έξω από το κατάστημα αθλητικών παπουτσιών Atmos στο Τόκιο ώστε να πάψουν οι εξυπνάκηδες να πληρώνουν άστεγους να περιμένουν γι αυτούς τη σειρά τους. Σου λέει, το Atmos, σινιέ παπουτσάκια θες; Και θα τα χρυσοπληρώσεις και θα ξεροσταλιάσεις. Σκέφτηκαν και έναν ακόμα, ταχύτερο, τρόπο ελέγχου. Τσεκάρουν αν φοράνε και τι επιπέδου είναι τα αθλητικά παπούτσια εκείνων που στέκονται στην ουρά. Αν σκεφτεί κανείς ότι οι πελάτες συνήθως ψάχνουν μοντέλα της Adidas που έχει τα σχεδιάσει η Prada και της Nike η Christian Dior (το Τόκιο θεωρείται η Μέκκα των πανάκριβων σνίκερς), καταλαβαίνει γιατί το shoes control ισοπεδώνει τις προσδοκίες των φουκαράδων έστω για κάτι εξευτελιστικό και ελάχιστο...

31β

Εγώ και αρκετοί της γενιάς μου είχαμε βολευτεί, ναρκισσιστικά πρέπει να πω, και επιλέξει την αριστοτελική θεωρία για τη φιλία. Θυμίζω, στα "Ηθικά Νικομάχεια" σε τρία είδη φιλίας πέφτουμε. Την κατ' αρετήν, την κατά το ωφέλιμον και την καθ' ηδονήν. Βαυκαλίζομαι μέχρι σήμερα πως οι φιλίες βαθιάς επιλογής, μεγάλης διάρκειας και δοκιμασμένες στα δύσκολα που έκανα ανήκουν στις κατ' αρετήν. Αλλά, πόσες ήταν οι τέτοιες φιλίες; Ελάχιστες. Ο ίδιος ο Αριστοτέλης παραδεχόταν πως την κατ' αρετήν φιλία δεν τη συναντάς εύκολα, διότι προϋποθέτει ενάρετους συμβαλλόμενους, ανώτερους ανθρώπους. Είμαστε τέτοιοι; Πάει πολύ να το πιστεύουμε... Εξάλλου, οι φιλίες ηδονής και συμφέροντος και μια χαρά ηταν και όχι ότι δεν είχαν και ενάρετες πλευρές. Το ζήτημα των κραμάτων είναι μεγάλο και το αφήνω τωρα. Νεώτερες προσεγγίσεις έβαλαν ερωτήματα. Η φιλία έχει μήπως και τη σκοτεινή της πλευρά; Σε ποιο βαθμό η φιλία μπορεί ή και πρέπει να αποκλίνει από τις αξιολογήσεις και τις ηθικές επιταγές της καθολικής κανονιστικότητας, όπως θα έκανε ο Καντ, για παράδειγμα, ο οποίος, ειρήσθω εν παρόδω, δεν έβαζε τη φιλία στην ίδια σειρά με την εκπλήρωση του γενικού καθήκοντος. Να είμαστε καλά να ανοίξουμε το θέμα για λίγο τις επόμενες μέρες και να επικοινωνήσουμε όσο γίνεται.

Αναρτήσεις στο Facebook Απρίλιος 2019

2 Απριλίου
Η λέξη "Έλληνας" δεν δηλώνει εθνοφυλετική ιδιότητα, ούτε όμως παραπέμπει μόνο στην υπηκοότητα του ελληνικού κράτους. Όποτε (πια) χρησιμοποιούμε τη λέξη "ελληνικότητα" καταλαβαίνουμε αμέσως και πρωτίστως έναν πολιτισμό. Ως "Έλληνες" βλέπω κι εγώ τους μετέχοντες στην "ημετέρα παιδεία". Με έμφαση στο ευρύτερο μετέχειν. Μέσω της γλώσσας, των κοινών βιωμάτων, των σχέσεων κοινωνίας, της ιστορικής συνείδησης, των ηθών και εθίμων αλλά και του αιτήματος της ελευθερίας και της πολιτικής αυτονομίας. Η δυσμετρία μας περί αυτών μοιάζει να προέρχεται από τα πλήγματα στην "ημετέρα" παιδεία...

3 Απριλίου
Παραπάνω από τέσσερα χρόνια έχει μπροστά του ο Ερντογάν, μέχρι τις επόμενες βουλευτικές και προεδρικές εκλογές, για να επουλώσει τις πληγές του από τα πρόσφατα αποτελέσματα των δημοτικών εκλογών. Θα τα καταφέρει; Κανείς δεν κόβει το κεφάλι του. Εντωμεταξύ το ενισχυμένο κάπως Λαϊκό Ρεπουμπλικανικό CHP πρόκειται να αλλάξει; Από αυτά που ακούγονταν, ότι σχεδιάζει να παρκάρει μεταξύ εκσυγχρονισμένου κεμαλισμού και σοσιαλδημοκρατίας γίνεται τίποτα; Μου φαίνεται πως ο Κιλιτσντάρογλου κάτι με τους δημάρχους Μανσούρ Γιαβάς στην Άγκυρα και Εκρέμ Ιμάμογλου στην Κωνσταντινούπολη, κάτι με τις παρεμβάσεις του στην υπόθεση Κασόγκι, κάτι με τη συμμαχία τώρα με το Καλό Κόμμα της Μεράλ Ακσενέρ ίσα που κρατάει το μαγαζί κι ευχαριστημένος είναι. Μοιάζουν όλοι να αρκούνται στο έλασσον, αφήνοντας ως μείζον την αμερικανική δυσαρέσκεια για τα γνωστά καμώματά του σουλτάνου και τον πληθωρισμό να βαράει το ταμπούρλο.
Κοινοβουλευτική δημοκρατία χωρίς κομματικό ανταγωνισμό δε νοείται. Κι αυτός ο τελευταίος πώς να γίνει δίχως κάποια ρητορική, χωρίς λέξεις, χωρίς σημάδια; Και πώς να βρεθούν αυτές οι λέξεις σε καιρούς περιδίνησης των ιδεολογικών και πολιτικών μας ταυτοτήτων; Δύσκολοι καιροί για τους κομματικούς κειμενογράφους. Υπάρχουν όμως και λέξεις ευδιάκριτες: "ακροδεξιά", "ρατσισμός", "ολοκληρωτισμός", "διαφθορά", "κοινωνικό πρόσημο", kolotoumba, κλπ. Υπάρχουν φυσικά και πατήματα πάνω στα οποία νομίζουμε ότι ευσταθεί η "διαφορά" μας. Και την ίδια στιγμή που ξέρουμε ότι για τα δημοκρατικά κόμματα εξουσίας οι διαφορές γίνονται πολύ μικρές εμείς, μεταξύ μας, καταντάμε δυσανεκτικοί ή και χυδαίοι με τον "Άλλο" συμπολίτη μας.

4 Απριλίου
Έλεγα πριν για την καχεξία της ελληνικής πολιτικής ρητορικής. Στην Τουρκία πάει αλλιώς. Ο κομματικός ανταγωνισμός, μέσα στο ευρύτερο σκηνικό των κλυδωνισμών της χώρας, αγωνίζεται -ενίοτε με τσαλίμια περίτεχνα- να αποδείξει στους πολίτες της πως η Τουρκία μπορεί να είναι και κάτι άλλο εκτός από περιφερειακή υπερδύναμη. Η περίπτωση του Καλού Κόμματος (Iyi Parti) της ιστορικού Meral Akşener είναι χαρακτηριστική. Με διάφορους σουσλεμέδες, όπως π.χ. το ζήτημα της υπόσχεσης εσωκομματικής δημοκρατίας (παλιάς πληγής στην τουρκική πολιτική). Η κατά τα άλλα προερχόμενη από το ακροδεξιό Εθνικιστικό Κίνημα (MHP) του Μπαχτσελί τη σερβίρει επιτυχημένα, μαζί με την ευελιξία στο κουρδικό, τη συμμαχία της με το κεμαλικό CHP (όπως τώρα στις δημοτικές) plus μια πιο ήπια, φιλοδυτική ρητορική.

5 Απριλίου
Τρία ρεύματα εντοπίζουν ορισμένοι αναλυτές στο σύνολο των συντηρητικών ψηφοφόρων του Ερντογάν σχετικά με το πώς κατανοούν την εθνική τους ταυτότητα και αξιολογούν τη σημασία της "τουρκικότητας". Ένα κοσμικό - εθνικιστικό και δυο θρησκευτικά. Το πρώτο από τα τελευταία μπορεί να χαρακτηριστεί ως "συντηρητικό - εθνικιστικό" ενώ το άλλο τοποθετείται περισσότερο στο λεγόμενο "πολιτικό ισλάμ", και διακρίνεται από στάσεις περισσότερης ανεκτικότητας και ισλαμικού κοσμοπολιτισμού. Τόσο αυτά από το AKP αλλά και παρόμοια από το κεμαλικό CHP δείχνουν ότι η αντίληψη περί μιας Τουρκίας με δύο παράλληλα και ασύμπτωτα σύμπαντα, ένα κοσμικό και ένα θρησκευτικό, είναι απλοϊκή. Όσο οι κεμαλικές ελίτ δεν έχουν κολλήματα με τη χρησιμοποίηση του Ισλάμ άλλο τόσο και οι ισλαμιστές, μέσω του ενοποιητικού ρόλου του εθνικισμού, παίζουν με τον εκδημοκρατισμό αυτής της χώρας όπως η γάτα με το ποντίκι.

6 Απριλίου
Τα στοιχεία, όπως τα βλέπω από την Παγκόσμια Τράπεζα, απεικονίζουν μια τόσο θεαματική μείωση στις αμυντικές δαπάνες της συντριπτικής πλειονότητας των κρατών από το 1960 μέχρι σήμερα, ώστε μένω με την εντύπωση ότι επαληθεύεται η θεωρία της ιστορικά φθίνουσας τάσης της βίας. Από το 6,16% του ΑΕΠ που δαπανούσαμε παγκοσμίως το 1960 σήμερα (2017) είμαστε στο 2,17% του ΑΕΠ. Για τη Ρωσία και την Κίνα δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία αλλά η Ρωσία δαπανά από το ΑΕΠ της περίπου όσο το Ισραήλ και πάντως περισσότερο από τις ΗΠΑ. Ωστόσο, οι αραβικές χώρες αύξησαν το ποσοστό τους από το 4,8% στο 6,4%, ενώ η Μέση Ανατολή και η Βόρεια Αφρική από το 4,8 στο 5,7. Η Μεσόγειος λοιπόν περιοχή που καίει και μόνο από αυτά τα δεδομένα.

7 Απριλίου
Αναρωτιέμαι οδεύουμε, βραδυπορώντας έστω, προς μείωση των πολέμων και της βίας ή όχι; Από τη δεκαετία του '90 ποιες εμπόλεμες συγκρούσεις να θυμηθεί κανείς... Ιράκ, Βαλκάνια, Αφρική (Ρουάντα, Σομαλία, Κογκό, Λιβερία, Υεμένη, Λιβύη), Αφγανιστάν, Καύκασος, Συρία - και ξεχνώ κάποιες. Ωστόσο, συγκρίνοντας το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα με το πρώτο, οι πόλεμοι δεν ήταν τόσο φονικοί. Επίσης η μη εμπόλεμη βία συγκριτικά μειώνεται. Η πλειονότητα των πολιτών σε παγκόσμια κλίμακα απεχθάνεται τον όλεθρο που προκάλεσαν οι ολοκληρωτισμοί αλλά και οι "χαρισματικοί" δικτάτορες. Ο εκδημοκρατισμός, ο εκπολιτισμός, ο οικονομικός λογισμός του πολέμου, ο φόβος για την τύχη του πλανήτη, οι τεχνολογίες πλουραλιστικής κινητικότητας ιδεών και ενημέρωσης ίσως μπορούν να θεωρηθούν εκ των συντελεστών μιας αναδυόμενης "ανθρωπιστικής επανάστασης". Αλλά, φυσικά, υπάρχει και η αντίθετη οπτική.

10 Απριλίου
Την ιδέα ότι το "κουρδικό" αλλά και το "μεγαλοτουρκικό" μπορεί να διευκολυνθεί σε μια περισσότερο ισλαμική Τουρκία την είχε ρίξει στη δεκαετία του '90 το Κόμμα της Ευημερίας του Ερμπακάν, ογλάνι του οποίου είναι ο Ερντογάν. Αν εισχωρήσουμε βαθύτερα στον πυρήνα αυτής της σύλληψης, θα πάμε μια εικοσαετία νωρίτερα. Η ταυτότητα της Τουρκίας θα μπορούσε να βασιστεί καλύτερα, θεωρούσαν οι νεαροί Ουλκιουτσού (Ιδεαλιστές), στο μίγμα του εθνικισμού με τον ισλαμισμό και όχι με τον κοσμικό κεμαλισμό. Μέσω της θρησκείας, έλεγαν, η μουσουλμανική κοινότητα θα λύνει πιο "αδελφικά" τις διαφορές της. Στη συνταγή αυτή κρυβόταν και η μεγαλομανία να δημιουργήσει η Τουρκία τη νέα ummah μεταξύ ισλαμικών κρατών.
Και τι παράξενο. Ο "ιδεαλισμός" που λέγαμε πριν, το ουλκιουτσουλούκ, προερχόταν από πυρήνες νεολαίας του Αλπαρσλάν Τουρκές. Οι οργανώσεις των Ουλκιού Οτσακλαρί (Ιδεαλιστικές Καρδιές) ήταν οι πυρήνες των Γκρίζων Λύκων. Ο Τουρκές, (που του άρεσε να τον λένε "οπλαρχηγό"), εμφορούμενος από νεο-φασιστικές-παντουρκιστικές ιδέες, έκανε το πραξικόπημα του 1960. Τα εννιά Işık (Φώτα), δηλαδή εθνικισμός, ιδεαλισμός, ηθικότητα, επιστημονικό πνεύμα, σοσιαλισμός, φροντίδα για τον αγρότη, ελευθερία-προσωπικότητα, ανάπτυξη-δημοκρατία και τέλος βιομηχανία-ανάπτυξη ήταν η ιδεολογική κουρελού που προσέφερε στους οπαδούς του. Αλλά στα τέλη του '60 έγινε η ισλαμιστική στροφή και των Γκρίζων Λύκων. Στην κουρελού του ο Τουρκές επιχείρησε να προσθέσει και το Ισλάμ της Ανατολίας, ως ήπια, προσαρμοσμένη και υπηρετική στον παντουρκικό εθνικισμό συνιστώσα. Μ΄ αυτά και μ' αυτά ο Τουρκές έσπασε την απομόνωση που του είχε επιβληθεί όταν, το 1991, συγχώνευσε δυνάμεις του με το Κόμμα της Ευημερίας του Ερμπακάν με κοινό στόχο την προσέλκυση των πιο μετριοπαθών ισλαμιστών της δυτικής Τουρκίας.

11 Απριλίου
Η "Πλατφόρμα Ομπιβάτελσκα" στην Πολωνία είναι ένα φιλελεύθερο, χριστιανοδημοκρατικό, κεντροδεξιό κόμμα, το οποίο κυβέρνησε από τις εκλογές του '07 και του '11, με πρωθυπουργό τον Ντόναλντ Τουσκ (πριν γίνει Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου). Επιστήμονες, επαγγελματίες, μεσαία στρώματα με ψηλό μορφωτικό επίπεδο και αρκετοί πρώην σοσιαλδημοκράτες οι ψηφοφόροι του. Με δυνατές εκλογικές περιφέρειες τις βορειοδυτικές περιοχές της παλιάς Πρωσίας. Στις τελευταίες όμως εκλογές, του 2015, οι νοτιοανατολκές περιοχές ανέδειξαν κυβέρνηση το Κόμμα του Νόμου και της Δικαιοσύνης που είχαν ιδρύσει οι αδελφοί Καζίνσκι. Κόμμα δεξιό, συντηρητικό, χριστιανοδημοκρατικό (φιλοκαθολικό), κρατικιστικό. Όσο για τη "Γιεντνοτσόνα Λέβιτσα", την Ενωμένη Αριστερά, τι να πει κανείς... Μια ευκαιριακή εκλογική συνεργασία κεντροαριστερών υπολειμμάτων, εργατικών και σοσιαλιστικών κομμάτων και Πράσινων η οποία πάτωσε το '15 και δεν πήρε ούτε τις ψήφους του νεοσύστατου νεοφιλελεύθερου κόμματος "Νοβότσεζνα" ("Σύγχρονο") του οικονομολόγου της Παγκόσμιας Τράπεζας Ρίτζαρντ Πέτρου !

14 Απριλίου
Σύμφωνα με στοιχεία του Υπουργείου Πληροφόρησης της Λευκορωσίας οι εφημερίδες και τα περιοδικά που κυκλοφορούν σ' αυτή τη χώρα των 9 εκατ. κατοίκων είναι 440 κρατικής ιδιοκτησίας και 1.165 ιδιωτικής. Επίσης, λειτουργούν 149 κρατικοί ραδιοφωνικοί σταθμοί και 25 ιδιωτικοί. Τέλος, υπάρχουν 40 κρατικά κανάλια και 59 ιδιωτικά. Πολύ ενημέρωση στη Λευκορωσία ! Αλλά ο Αλιεξάντρ Λουκασένκο είναι ο προκλητικά μακροβιότερος μεν ηγέτης ευρωπαίκής χώρας πολύ επιδέξιος δε. Τελευταία οι μανούβρες του δεν αρέσουν στον Πούτιν παρότι η αγκαλιά της Ρωσίας παραμένει σφιχτή. Όταν ένας πρώην λενινιστής κολχόζνικος αποφασίζει να "εκσυγχρονίζεται", για να παραμένει στο θρόνο, οι μεταμορφώσεις του δεν έχουν τέλος.
Το να είναι πρώτη χώρα στον κόσμο το Μπαγκλαντές με 24 εκ. και δεύτερη η Ινδονησία με 17 εκ. ανθρώπους να ζουν με κάτω από δύο δολάρια την ημέρα με θλίβει πάρα πολύ αλλά δεν με εκπλήσσει. Με πλήττει όμως να βλέπω τρίτη χώρα τις ΗΠΑ με 4,3 εκ. ανθρώπους στην ίδια κατάσταση. Κακές οι εικόνες και από τη Λατινική Αμερική. Για την Αφρική, φυσικά, δεν υπάρχουν στοιχεία. Λίγο πιο πάνω, στα έως 3,5 $ την ημέρα η ίδια κατάσταση αλλά παίρνουν περίοπτες θέσεις και χώρες της Α. Ευρώπης και άλλες ασιατικές, της Τουρκίας μη εξαιρουμένης. Στα έως 5,5 $ η Τουρκία εμφανίζει ακόμη περισσότερο φτωχόκοσμο ενώ οι ΗΠΑ πέφτουν. Πού να βρεις πεντέμισι ντάλαρς την μέρα στα Στέιτς. Ενώ στους γείτονες μας ...χλιδή.

15 Απριλίου
Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ και κατά την περίοδο 1992-2009, οι μόνες χώρες των Βαλκανίων, αλλά και της Ανατολικής Ευρώπης γενικότερα, με τους μεγαλύτερους τζίρους (κυρίως σε εισαγωγές) οπλικών συστημάτων ήταν η Ελλάδα και η Τουρκία, τέσσερις και πέντε φορές επάνω αντίστοιχα. Το 2017, λόγω κρίσης, η Ελλάδα έφτασε στο μισό περίπου των δαπανών της Ρουμανίας ενώ η Τουρκία, παρά τις δραστικές μειώσεις της, παρέμεινε 4 φορές πιο "σπάταλη" από την Ελλάδα. Στην 20ετία 1990-2010 έγιναν, και στις δυο χώρες, να το λέμε αυτό, τα μεγάλα πάρτι των εξοπλισμών.

16 Απριλίου
Αναφέρθηκα πριν λίγες μέρες στην περίπτωση του προέδρου της Λευκορωσίας Λουκασένκο και στην προνοητικότητά του να αφήσει μπόλικα τα ΜΜΕ για τους πολίτες. Σήμερα θυμήθηκα την περίπτωση του Τσαουσέσκου (στη θέση του θα μπορούσε θεωρητικά να είχε βρεθεί και ο Λουκασένκο). Ο Τσαουσέσκου "την πάτησε" (ευτυχώς) από την υπέρμετρη προβολή του εγκεφάλου του τηλεόραση. Η ανατροπή του καθεστώτος σφραγίστηκε από μια "Επανάσταση της Τηλεόρασης"! Στις εξεγέρσεις του Δεκεμβρίου του 1989 η ελεγχόμενη τηλεόραση από τον Τσαουσέσκου είχε φτάσει, εκείνη την περίοδο, στο απροχώρητο της αηδίας. Εξέπεμπε μόνο δύο ώρες την ημέρα κι αυτές εμετική προπαγάνδα. Τις μέρες που οι εξεγερμένοι κατέλαβαν την τηλεόραση και τα ραδιόφωνα "έπαιζαν" όλο το 24ωρο το πρωταγωνιστικό δημοκρατικό κίνημα.

17 Απριλίου
Υπήρχε μια ράτσα "εφτάψυχων" πολιτικών ηγετών του πρώην υπαρκτού "σοσιαλισμού" που όχι μόνο γλύτωναν τη δημοκρατική κάθαρση αλλά κατάφερναν, μέσω των "μασκαρεμάτων" με τα οποία τόσο επιδέξια αλλά και ανενδοίαστα ξεγελούσαν τους αφελείς (ή τους βαθύτερα αμετανόητους) να διαδραματίζουν ρόλο στα πολιτικά πράγματα της χώρας τους και μετά την κατάρρευση των ολοκληρωτικών καθεστώτων. Μια τέτοια περίπτωση ήταν ο πρώτος μετά τον Τσαουσέσκου πρόεδρος της Ρουμανίας, το 1989-1996. Ο κύριος Ίον Ιλιέσκου υπήρξε ο ιδρυτής του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Ρουμανίας, ενός μείζονος και για πολλά χρόνια κυβερνώντος κόμμα της σύγχρονης πολιτικής ζωής της Ρουμανίας. Θα χρειαστεί να υπενθυμίσω μερικά πράγματα γι αυτόν.
Το μεγαλύτερο μέρος των Ρουμάνων πολιτών δεχόταν επί χρόνια -κι αυτό μέχρι και τις τελευταίες βουλευτικές του 2016- να υπερψηφίζει το Σοσιαλδημοκρατικό Κόμμα που ίδρυσε ο κύριος Ιλιέσκου που λέγαμε. Ο κύριος Ιλιέσκου ο οποίος υπήρξε καγκεμπίτης συνοδοιπόρος του Τσαουσέσκου, τον οποίο όμως είχε την προνοητικότητα τα τελευταία χρόνια να "αντιπολιτεύεται" και να βρίσκεται σε μια βελούδινη δυσμένεια. Στη συνέχεια εμφανίστηκε στην Εξέγερση του 1989 ως ηγέτης της Αλλαγής αλλά και εκφραστής της πιο αντιδραστικής φράξιας (απέναντι στις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις), κόντρα στον Πέτρε Ρόμαν. Τώρα η Ρουμανία πρόκειται να δικάσει τον 89χρονο Ιλιέσκου για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας. Τι να πω για τις κατηγορίες... Ξέρω όμως ότι ως απατεώνας δεν θα κατηγορηθεί. Αυτό θα προϋπέθετε μια αυτοκριτική και των ψηφοφόρων του. Κάτι που δεν θα άντεχαν.

18 Απριλίου
Το ποιος ήταν ο Βασίλης Αργυρόπουλος, ο μεγάλος ηθοποιός του ελληνικού θεάτρου, το γνωρίζoυν όλοι. Στέκομαι όμως σε μια πληροφορία που βρίσκει κανείς να αναπαράγεται με τον ίδιο "κομψό" και στερεότυπο τρόπο σε βιογραφίες του, ότι, κατά την περίοδο του Α' Παγκοσμίου Πολέμου, βρέθηκε στο γερμανικό στρατόπεδο συγκέντρωσης Γκέρλιτς, όπου έμαθε γερμανικά κι έτσι, όταν επέστρεψε στην Ελλάδα, μετάφρασε ή διασκεύασε και παρουσίασε σημαντικά γερμανικά θεατρικά έργα. Να σημειώσουμε ότι το Γκέρλιτς δεν είχε σχέση με τα γνωστά ναζιστικά στρατόπεδα. Μπορούμε να υποθέσουμε ότι ο Αργυρόπουλος υπηρετούσε στο Δ' Σώμα Στρατού το καλοκαίρι του 1916, οπότε -και κάτω από τις περιστάσεις του Εθνικού Διχασμού- διατάχτηκαν οι περίπου 7 χιλ. στρατιώτες που το αποτελούσαν να μεταφερθούν από τη Μακεδονία στο Γκέρλιτς της Σιλεσίας, κοντά στα γερμανοπολωνικά σύνορα. Η κακή αλλά και αλλόκοτη αυτή περιπλοκή της ελληνικής ιστορίας περιγράφεται στην ενδιαφέρουσα μελέτη του Γεράσιμου Αλεξάτου.
Οι παλιοί ηθοποιοί μιλούσαν για έναν άγραφο νόμο τον οποίο μάλιστα απέδιδαν στον Βασίλη Αργυρόπουλο, που λέγαμε πριν. Έλεγε ο Βασίλης: "Θιασάρχης ούτε να το σκεφτείς να γίνεις αν, δουλεύοντας εσύ ως μισθωτός σε θίασο άλλου θιασάρχη, δεν συμβουλευτείς τον ταμία του θεάτρου. Αυτός, καθώς κόβει τα εισιτήρια, μαθαίνει απ' τον κόσμο για ποιον πληρώνουν. Κι αν αυτή/ός δεν παίζει, εισιτήριο δεν κόβουν. Μόνο αν έτσι σε ψάχνουν να τολμήσεις να γίνεις θιασάρχης." Τα παλιά χρόνια οι ηθοποιοί αναγνώριζαν τη βαρύτητα της αγοράς, της πιάτσας. Ήταν πρωτίστως εργαζόμενοι. Τώρα, όλοι έχουν λεφτά του μπαμπά ή της μαμάς. Γιατί να μη γίνουν στο άψε-σβήσε θιασάρχες; Οι πιο τυχεροί έχουν και την τηλεόραση. Στους πιο άτυχους μένουν ως μόνοι χορηγοί οι συγγενείς - θεατές. Α, ξέχασα και τα πολιτικά βοηθήματα...

19 Απριλίου
Έγραφε παλιότερα αγαπητός φίλος ότι πολλοί σοβαροί άνθρωποι αποφεύγουν την πολιτική "γιατί πού να μπλέκουν". Ο φόβος κατανοητός αλλά όχι δικαιολογημένος. Όντως, τα δημόσια αξιώματα έχουν κακόβουλες παγίδες, άτιμες επιθέσεις, κινδύνους. Και τι δεν είναι όμως έτσι, πολεμογενές και αγωνιώδες... Άγχος "μπλεξίματος" έχουν και οι επιχειρηματίες και τα στελέχη στην οικονομία και το μάνατζμεντ. Και ο άμεμπτος βεμπεριανός υπάλληλος κινδυνεύει να "μπλέξει" από τις λοιμώξεις της διαπλοκής. Μακάριοι μόνο οι αυτάρκεις οπαδοί της φυγαρχίας, οι αρκούμενοι στην αφ' υψηλού κριτική σε όποιους δοκιμάζονται στον άχαρο στίβο του άρχειν και διοικείν. Αλλά όσοι αναλαμβάνουν με πίστη και εντιμότητα δημόσιες ευθύνες χάνουν, σε περίπτωση κακότυχης ενέδρας που θα τους στήσουν, λίγες μόνο από τις αλυσίδες του ίδιου τους του ήθους...

20 Απριλίου
ο πρόσωπο του Μπαλντασσάρε Καστιλιόνε το ξέρουμε από τον χρωστήρα του Ραφαήλ στα τέλη του 1514. Στο "Εγχειρίδιο του Καλού Αυλικού" ο Καστιλιόνε σαρκώνει στον "αυλικό" το ιδεώδες του αναγεννησιακού ανθρώπου και εγκαινιάζει τον dilettante, τον "ντιλετάντη". Όχι όμως εκείνον που, όπως γράφει ο Μπαμπινιώτης στο λεξικό του, "ασχολείται ερασιτεχνικά με κάτι" ή τον άλλο, όπως τον θέλει το Λεξικό της Οξφόρδης, που ασχολείται με κάτι "όχι σοβαρά και χωρίς βαθιά κατανόηση". Ο Καστιλιόνε εννοούσε κάτι διαφορετικό. Ένα τύπο μορφωμένου αυλικού ο οποίος καταπιάνεται με τις τέχνες τόσο μόνο όσο διαρκεί η απόλαυση που αντλεί από την κάθε τέχνη. Ο ντιλεταντισμός είναι βέβαια ακανθώδες θέμα. Επειδή ξέρω ότι υπάρχουν φίλοι σ' αυτή τη συντροφιά με γνώσεις και κόπο στο ζήτημα θα προσπαθήσω να τηρήσω τον κανόνα του ντιλεταντισμού (όπως πάντα κάνω). Δηλαδή να θίξω τόσες μόνο πλευρές του και με τέτοιο τρόπο ώστε να αποστάζω μόνο δική μου ευχαρίστηση!

21 Απριλίου
Από μια άποψη η προσέγγιση του Καστιλιόνε για τον ντιλεταντισμό απηχεί κάτι από τη θεωρία της οριακής χρησιμότητας. Όπως με πνευματώδη παρατηρητικότητα επισημαίνει ο Εμίλ Κάουντερ, οι περισσότεροι οπαδοί της εργασιακής θεωρίας της αξίας αλλά και της θεωρίας του κόστους ήταν προτεστάντες ενώ, ιδίως η ιταλική σχολή των Lottini, Galiani, Beccaria, ήταν "θωμιστικής" απόχρωσης. Μην ξεχνάμε, ο dilettante ασχολείται με την τέχνη (αλλά και την επιστήμη) μόνο μέχρι να φτάσει στο μέγιστο της απόλαυσης. Μετά, η φθίνουσα απόλαυση για κάθε πρόσθετη προσπάθεια του μετατρέπεται σε ένα αναποζημίωτο βάρος. Είπα και για την επιστήμη, γιατί κι ο Γκαίτε π.χ. ήταν ένας dilettante της ανατομίας. Ενώ οι ενασχολήσεις του ήταν σημαντικές για τον Μπλούμενμπαχ ή τον φον Σέμερινγκ ουδέποτε αναγνωρίστηκε ως "ανατόμος".
Μου θυμίζει όμως αχνά, μακρινά, ο ντιλεταντισμός του Καστιλιόνε το "υπερβατικό εγώ" της φαινομενολογίας και την "εποχή" του Χούσερλ. Ο Paul Bourget, προσπαθώντας να ορίσει τον ντιλεταντισμό, μαρτυρεί τη δυσκολία να βγαίνει κανείς από τον εαυτό του και να φαντάζεται έναν άλλο τρόπο ύπαρξης. Η συμπάθεια δεν θα ήταν αρκετή για κάτι τέτοιο, θα απαιτείτο ένας "σκεπτικισμός" τόσο εκλεπτυσμένος που θα γινόταν ικανός να μετατρέψει αυτή την αποστασιοποίηση, αυτή την ηθελημένη απόσταση υποκειμένου-αντικειμένου σε απόλαυση. Η τέχνη αυτού του είδους της απόλαυσης φυσικά βρίσκεται στο να υπολογίζει κανείς την ιδανική απόσταση. Ο Αλκιβιάδης, ο Ιούλιος Καίσαρ, ο Λεονάρντο ντα Βίντσι, ο Μονταίνιος, ο Σαίξπηρ υπήρξαν μερικοί τέτοιοι τεχνίτες των αποστάσεων.

Ας παρεμβληθεί στην ακολουθία για τον dilettante ένας σχολιασμός για τα αποτελέσματα των προεδρικών εκλογών στην Ουκρανία. Το νέο πρόσωπο, ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι παρουσιάζεται από τα ΜΜΕ ως ένας πολιτικά άπειρος "κωμικός". Είναι όντως ηθοποιός αλλά με νομικές επίσης σπουδές και γόνος οικογένειας μορφωμένων Εβραίων πολύ ευφυής και ικανός. Ας μην κάνουμε βιαστικές συγκρίσεις. Οι πολιτικοί αναλυτές της Ουκρανίας αρκετούς μήνες πριν επεσήμαιναν ότι η κόπωση από τις "βασιλικές" υποψηφιότητες τύπου Γιούλιας Τιμοσένκο (αέριο), Πέτρο Ποροσένκο (σοκολάτα), από τη λιτή φιγούρα του Ανατόλι Χριτσένκο, τα φιλορωσικά αλληθωρίσματα των Γιούρι Μπόικο και Βαντίμ Ραμπίνοβιτς, τον εθνολαϊκισμό του Όλεγ Λιάσκο μπορεί να οδηγήσει τους ψηφοφόρους να προτιμήσουν είτε τον ροκ σταρ Σβιατοσλάβ Βακαρτσούκ ή το "αουτσάιντερ" που τελικά πήρε την κούρσα, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

22 Απριλίου
Η κοινωνική συνείδηση και η εκλογική συμπεριφορά, το πώς ένα πρόσωπο που κέρδισε το προεδρικό αξίωμα στην Ουκρανία εξαιτίας της δημοφιλίας του από συμμετοχές στην τηλεόραση (στο κανάλι 1+1 του τραπεζίτη Ιχόρ Κολομόισκι), σε "ντάνσινγκ γουιδ δε σταρς" και σε κομεντί όπως το "Σλούχα Ναρόντου" (Υπηρέτης του Λαού) θα μπορέσει να μεταμορφωθεί σε στιβαρό ηγέτη απέναντι σε ζητήματα διεθνούς και εσωτερικής ασφάλειας και στις διεκδικήσεις της Ρωσίας είναι τα μεγάλα ερωτηματικά για τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι και όχι οι ατομικές του ικανότητες. Επίσης, τι σημαίνουν οι εξαγγελίες του για διμερείς ρωσο-ουκρανικές συμφωνίες; Πόσο λαϊκιστής μπορεί να αποδειχτεί ως πολιτικός ο αντισυμβατικός Ζελένσκι; Θα επιδεινωθούν οι σχέσεις Ουκρανίας - Ε.Ε. ; Τέλος, ότι κάποια αστεία του, όπως οι ασάφειές που καλλιεργεί για την προσωπική του ζωή, αν δηλαδή πράγματι ασπάζεται την εβραϊκή θρησκεία εκνευρίζουν τις απανταχού ισραηλιτικές κοινότητες.
Στο έργο του "Ενδόμυχο Ημερολόγιο" (ημέρα 27 Φεβρουαρίου 1851) ο Henri-Frédéric Amiel παρομοίαζε τον στοχαστή συγγραφέα, συγκρινόμενο με τον φιλόσοφο, όπως τον dilettante συγκρινόμενο με τον "επαγγελματία" καλλιτέχνη. Ενώ η πένα του, έλεγε, είναι επιδέξια και ευχάριστη δεν πείθει ότι κατέχει την τέχνη της γραφής. Δεν είναι "δημιουργός". Είναι κηπουρός και όχι γεωλόγος, ψάχνει για αλήθειες και όχι για την Αλήθεια. Είναι επιφανειακός, αποσπασματικός. Μολονότι 18 χρόνια αργότερα, στο ίδιο Ημερολόγιο (20 Ιουλίου 1869), παρουσιαζόταν, σχολιάζοντας τον "Απόστολο Παύλο" του Ρενάν, ωριμότερος ως προς τον ντιλεταντισμό. Το άγχος, ο φόβος απέναντι στον dilettante ενισχύεται μετά τον 19ο αι. και εκφράζει την απροθυμία πιά των ελίτ να ρισκάρουν με τις αβέβαιες και αντιπαραγωγικές συμπεριφορές των dilettanti.
23 Απριλίου
Αλλά και ο διεισδυτικός Paul Bourget, που ανέφερα σε προηγούμενες αναρτήσεις, παλεύει γενναία με την υπόθεση του ντιλεταντισμού. Καθώς ο Bourget προσεγγίζει το θέμα αντηχούν μέσα του τα λόγια του Αμιέλ, ότι ο dilettante "ψάχνει για αλήθειες και όχι για την Αλήθεια". Έτσι τον παρουσιάζει ως έναν συμβιβασμένο με τις αντιφάσεις, ως κάποιον που αρνείται να πάρει μέρος σε μάχες για Την Αλήθεια, ωστόσο οι αλήθειες αρκούν για να τον κρατήσουν μέσα στη σφαίρα της Διαλεκτικής. Η νέα Διαλεκτική που προτιμά ο dilettante είναι εκείνη που, χάρη στην ευφυία, επιθυμεί να απολαμβάνει την άπειρη γονιμότητα της ζωής. Εκεί όμως που διαφωνώ με τον Bourget είναι γι αυτό που προσάπτει στον dilettante, ότι εκτός από τη συμπάθεια που νιώθει για την αέναη μεταβλητότητα της ζωής (και μολονότι την θεωρεί ό,τι πιο αυθεντικό υπάρχει), διακατέχεται ταυτόχρονα από μια περιφρονητική περιέργεια γι αυτή την κοσμική ροή.

30 Απριλίου
Υπάρχει ακόμα συναίσθημα και φαντασιακό απωθημένο στην πολιτική σφαίρα. Στα μεν εμπνευσμένα γραπτά το διακρίνεις στο ύφος ή στα υποδηλούμενα. Στους διαλόγους, δημόσιους ή ιδιωτικούς στον αναστεναγμό που συνοδεύει κάθε ρεαλιστική διαπίστωση ή σε μια ξαφνική αναλαμπή του ματιού μόλις ακουστεί κάποια διαφορετική, ελπιδοφόρα ιδέα. Στιγμιαίες σπίθες, δεν κρατούν πολύ γιατί ένα νεκρικό πέπλο καθωσπρεπικής απάθειας πέφτει ταχύτατα πάνω στους σκιρτούντες. Όσοι θεωρούν ανόητη την αντιπαράθεση πάνω σε εκλογικά αποτελέσματα (όπως τα πρόσφατα στην Ισπανία) θα έπρεπε να αναρωτιούνται επίσης ποιες είναι οι απομένουσες κοινοβουλευτικές δίοδοι για να σπρώχνουν προς τα εκεί οι πολίτες τα συναισθήματά τους.